RARITEIT-KAMER. III Boek. m 



'tenfte zwarte Ambar was , noch al week , maar na weinige maanden zoo hard als an- 

 der pik ; doch als men het handelde en in de handen warm maakte , zoo wierd het 

 weder wat week. In des zelvs midden lag verborgen een ftukjc goeden Ambar-crrvs om- 

 trent \ once zwaar : Zoo hebben myd' Inwoonders vandeZuid-OofterEilandenberWt, 

 dat de meefte bevonden word aldus met eene zwarte en weeke fubftantie omgeven 

 re zyn, dewelke noch verfch zynde, vry vuil riekt, miffchien om dat hyeerft vanden 

 •Walvifch komt-, maar op kooien riekt hy natuurlykals/?/V«0H>»of Aerd-olye. In'tjaar 

 i 682. is een zulk zwart ftuk , ruim een vadem breed , met den Ooften wind op den •&**»- 

 ftrand van Loehoe gefmeten , daar het door de hitte der zonne gefmolten lag met zand zoek"^' 

 en ander vuiligheid vermengt > hier uit hebbén de Chineezen en zommige Inlan- 

 ders eenige ftukjes en brokjes gepeutert en goeden buit daar van gemaakt : De zwarte 

 ' en weeke fubftantie als teer, dewyl ze ganfeh vuil en met zand vermengt was, heeft 

 ' men alhier op eene flegte wyze gediftilleert ■, en daar uit gehaalteen bruine olye, fterk 

 van reuk t'eenemaal als Petroleum •> echter altyd iets van den zeereuk behoudende, 

 gelyk men in den Unguis odoratus bemerkt: Waar uit ik wederom befluite , dat d' Am- E *bejlmt 

 bar eene lymachtige fubftantie zy , en zoo is 't ook een vaft bevvys , dat d' Ambar Yèbryvlr. 

 niet in den Walvifch kan groeijen, om dat men zulke groote ftukken daar van vind, 

 dat men ze by kleine Eilanden vergelykt, dewelke nimmermeer uit de nauwe keel van 

 een Walvifch konnen koornen -, zie onder anderen Linfchoten Cap. ' . . van een ftuk Liu " 

 by de Kaap Comoryn gevonden, het welke 30 Centeners woeg : Maar voor Ambar uit aame- 

 den Walvifch houd men, als 'er in den Ambar, zoo zwarte als grauwe, cle bekken ' 

 van de Zeekatten , kleine fchulpjes en beentjes gevonden worden , die nergens anders 

 dan in zyn inaage daar onder konnen koomen; hoewel ik nu vaftftelle, dat Ambar een 

 Bitumen^ of lym zy, zoo wil ik nochtans niet voor onmogelyk houden , dat het zelve 

 Bitumen door eenigen wortel van groote boomen aangetrokken , en in een hars , den Am- 

 bar eenigzins gelykende , verandert worden , zoo nochtans dat 'er altyd een merke- 

 lyk onderfcheid zy tuflehen den waaren Ambar en zul ken hars , gelyk het zeker is 

 dat een en de zelve lymachtige vettigheid der aarde in Pruiilèn , wanneer ze in de zee fi»»w- 

 komt, Bernfteen word , maar door de dennen en pynboomen opgetrokken zynde , een mnlan' 

 weinig verandert en tot hars word : Op deze manier kan men het voornoemde verhaal den f chry '~ 



<=> >■ ■ ver hier 



van den Ambarboom op Mauritius waarfchynlyk maaken j te meer dewyl dezelve Hugo over. 

 fchryft, dat op Mauritius meer andere lymachtige foorten, als zwarte Ambar en Suc- 

 cinum of Bernfteen, vallen, als hy maar niet eenig hars, van de boomen afgevallen 

 en in zee-water verhardt, voor Bernfteen aangezien heeft, gelyk men in deze Oofter- 

 fche Eilanden veelderlei hars, 't welk men TDammar noemt , op den ftrand vind , dat men 

 voor Bernfteen zoude houden. 



Om nu de manier te befchryven , hoe men den rechten Ambar-grys verkiefen en be- Hüe mea 

 proeven zal, zoo komt het voor eerft op het gefigt en de' koleur aan : Wel is waar 't kennen en 

 geene Rochefort in zyne Franfche gefchiedenis fchryft , dat de oorfpronkelyke Ambar- h ^ oeven 

 ftukken bolachtig moeten zyn , niet volkomen rond , maar uit den ronden bultig of 

 gedrukt , van buiten vuil , befmeert , zomtyds zwartachtig , zomtyds uit den rollen 

 en grauwen gemengt ? even als of ze met een vlies omgeeven waaren , niet ongelyk de 

 Tuberai by de Italiaanen Tartufoli , by de Franfchen Truffles genaamt -, het.welkvee- £%£. 

 len heeft doen gelooven , dat Ambar een Tuber of Fungus marinus wasj van binnen, heeden. 

 zegt de zelve Auteur, moet hy grauw zyn, 'droog en ligt, of eigentlyk, als of 'er 

 afch met wafch gemengt was, zoo nochtans dat men d'afchenhet wafch ieder in 't by- 

 zonder onderfcheiden kan : Doch mynes oordeels gaan deze kentekenen niet al te 

 vaft, want d' Inlanders pleegen den Ambar te vervalfchen met wafch, drooge aarde, en ^J™' 

 een weinig ilechte Ambar , geevende de bollen de zelve figuur- en koleur van bui- 

 ten , als de rechte Ambar heeft : Om dan den nagebootften beter te kennen moet men Den zet- 

 uit de ervaarentheid weeten , hoe veel een bol rechten Ambar weegen moet, van die ™* e Jj£l 

 grootte als ons eene voorkomt, want de gemaakte altyd merkelyk zwaarder is dan de op- fdeiden 



-,,- . 1 door , tge~ 



Kk 2 rech- 



wigt. 



