i*5 D'AMBOINSCHE 



ber , door Furetire by een gehaalt, zal ik voegen die van Garcias du Jardin> d' Aan- 

 tekeningen van Antony Colyn s en de gevoelens van den Heer Nikolaas Monard-» 

 Geneesheer te Sivilje : Dit merkt 'er Garcias du Jardin over aan : d' Amber , die de 

 Latynen heeten Ambamm , en d' Arabiers Ambar , is, naar ik kan giften, onder de- 

 zen naam , met weinig , of geene verandering , bekent. 



De Sclvyvers die over deze ftoffe hebben gefchreven , zyn ten aanzien van de tee- 

 ling of voortkomft des Ambers zeer verschillende van gevoelens. 

 V Amber Zommige ftellen vaft , dat d' Amber de hom > of 't zaad van eenen Wal vifch is j 

 ïir andere dat hy 't uitwerpzel van zeker Zeedier, en andere dat hy Zeefchuim is. Deze 

 fTalvifib. g evoe i ens zvn j om Je waarheit te zeggen , op geene reden geveftigt , vermids 'er 

 in de plaatzen , daar zich de meefte Wal vifTchen onthouden , gelyk ook daar de geduu- 

 Degrau- rige beweginge der baaren veel fchuim verwekt , geen gryzen Amber gevonden word. 

 ZTfrtynt Daar zyn 'er die ftellen, dat d' Amber , op gelyke wyze als 't Leem, uit zekere on- 

 eenzeker deraardfche groeven of buizen van de zee voortkomt j en deze meening heeft veele 



leem, of & ^ ■ «. • 



vette aar- Schry veren toegefchenen de befte te zyn , en die t naafte aan de waarheit quam. 



Avicenna in 't tweede boek, het 63^ hooftd. en Serap'wn in zyn boek van de 

 Kruiden het 196 hooftd. zeggen dat d' Amber aan de zeerotzen , gelyk de Kamper- 

 noeljen op de boomen waflen , groeit , en dat zomwylen de ftormen dezen Amber 

 met het gruiszand op de ftrand affmyten. Dit gevoelen is van alle, die Avicenna aan- 

 haalt , het waarfchynlykfte. Wanneer de wind meeft Ooft waait , word te Sofolan, 

 en op d' Eilanden van Komora , Emgora , Mazambiquen , en overal langs dezen 

 ftrand een groote menigte Amber gevonden , die 'er van de Maldivifche Eilanden , 

 naar den Ooftkant gelegen , word op gefmeten. In tegendeel wanneer de wind Weft 

 De Mal- waait, word d* Amber overvloedig op deze Eilanden gevonden, Maldivifche geheeten , 

 d Je V ïngedi- van een bedorven woord, want men moet ze Naledives noemen, vermids Nale, ia 

 vifche Ei- d e Malabarfche fpraak , vier > en T>iva , een Eiland betekent. Overzulks moften ze 

 lande». ^a/edives } a i s f men Z eide , Vier Eilanden , heeten , even gelyk wy de Eilanden 

 den naam van d' Angedivifche geeven , twaalf mylen van Goa gelegen , alwaar dm 

 Ooft-ïndifchen handel gedreven word, aangezien deze Eilanden vyfin getal zyn , na- 

 by den ander leggende ; want Ange betekent in de taal dezer volkeren vyf. Alhoewel 

 dit hier ter zaake niet doet , heb ik 'er echter een woord in 't voorbygaan , by gele- 

 genheit van Malediva , van willen aanroeren. 

 De Vifch Deze twee Schryvers , ter zelver plaatzen door ons aangetrokken , voegen 'er by , 

 nTarme'n dat d' Amber door eenen Vifch, ^/genaamt, wordingezwolgen, diefchielykfterft, 

 zegt, den na dat hy dien heeft ingeflokt. Dat d'lnwoonders van 't Land, die hem op de baaren 

 zwelgt!"' zien dryven , hem met yzere haaken op ftrand trekken , en na dat ze hem ontweidt 

 hebben, den Amber uit hem haaien , die van kleine waarde is , behalven die aan 't 

 Aici ruggraat zit , dit met der tyd zeer uitftekend is geworden. Naar myn gevoelen , is 

 jlerftniet deze meenin g va if c h , aangezien het ten hoogften waarachtig is, dat de dieren geen 



om dat hy o o i-> 'CU 



denAmber ander aas zoeken dan dat met hunne natuur overeenkomt , en wanneer ze iets Icna- 

 zSlgT delyks neemen, zulks gefchied -niet anders, dan na dat ze door den fchyn van eenig 

 ander , dat hun eigen , en waar mede 't fchadelyke vermengt is , bedrogen zyn , op 

 gelyke wyze als de Rotten door 't eeten van Arfenicum , of Rottekruid , onder iets ge- 

 mengt dat hun fmakelyk is, gevangen worden, 't Is derhalven geenzins waarfchynlyk 3 

 dat de Vifch , Azel geheeten , den Amber tot zyn aas zoekt , indien 'c waar is , dat 

 hy 'er , na hy dien heeft ingezwolgen , fchielyk van fterft. Daarenboven , nadien 

 V Amber d' Amber onder die dingen behoort die 't harte verfterken, moft deze Vifch zeer ver- 

 yrfterkt gi f ci g Z y n y i n dien hy ftorf , na dat hy zoo een uitftekend en krachtig geneesmiddel 

 had ingezwolgen* 



Averroes, in 't vyfde boek van zyn Coll. het f6 hoofdft. verhaalt, dat 'er een 

 zeker flach van Kamfer word gevonden , die in de zeegroeven groeit, en daar na op 

 't Water dryft, waar van 't befte en uitftekendfteis, 'tgeend' Arabiers Jfchap noemen. 



't Is 



