D' AMBOINSCHE 



aan 't geen hy even te voren gezegt had , pryft hy dit t' zamenmengzel hemelhoog , 

 uit inzigt, zegt hy, van den Amber, die eene uitmuntende drogery is, en waarvan 

 hy zich , gelyk hy verzekert , menigmaal , zoo voor de vrouwen , als hoog bejaarde 

 perfoonen , bedient heeft; * 



D' Amber word hoog geacht by de ryke en vermogende Indiaanen , die dien dik- 

 wyls in plaats van geneesmiddelen gebruiken", en ook in hunne gewoone ipyzedoen. 

 De prys van den Amber word hooger , of laager naar dat de ftukken groot of klein 

 zyn s want hoe de brokken grooter zyn , hoe d' Amber dierder is , van gelyken als 

 d' edele gefteenten , waar van de grootte 't onderfcheid van den prys maakt. 

 d* Amber Echter is 'er geen plaats , daar d' Amber meer geacht , en hooger van prys dan in 

 i - h ru di a er China is. Want zommige Portugeezen , die 'er een weinig van in dat rykgebragt had- 

 den , verkochten het katje , een gewigt van omtrent 2 o onijen > tot 1 o f o Ryksdaalders. 



Nu laaten wy de Aantekeningen van Antony Colyn volgen. 



Ferdinand Lopes de Caftagüeda , die de hiftorie van Portugal heeft befchreven , 

 waar in hy de heldendaden der Portugeezen in 't Ooften verhaak , verzekert , dat in 

 de Maldivifche Eilanden zeer uitfteekenden Amber gevonden word ; maar wegens zy- 

 ne voortkomft , is hy ganfch in een ander gevoelen van veele Schry veren die 'er over 

 gefchreven hebben. Deze Maldivifche Eilanden , zegt hy , brengen veelé welriekende 

 kruiden voort; die door zekere groote vogelen worden gegeeten, by d' Eilanders A- 

 nacangrifpafqui genaamt. Deze vogels, die in groote menigte in de rotzen langs de zee 

 worden gevonden , kakken Amber , van driederlei flach : D' een , die wit is , blyft 

 valt aan de rotzen zitten , zoo dra zy dien uitwerpen ; deze Amber word voor de 

 befte gehouden , en d'Inwoonders van d' Eilanden noemen hem Sonambar, dat is, 

 gouden Amber j deze is veel dierder dan de twee andere foorten , om dat hy wei- 

 nig gevonden wordt. De andere twee Amberfoorten zyn van een zwartachti- 

 ge afchgrauverwe , en van kleinder prys. Deze Schryver voegt 'er by , dat deze 

 Amberftukken , door 't gewelt der ftormwinden afgerukt , en ia zee gefmeten zyn» 

 de, naderhant by verloop van tyd op ftrand worden gefmeten j en dat deze lbort van 

 Ambar /' Oamber> dat is, die ganfch van 't zeewater is doortrokken, geheeten word. 

 De derde Amberfoort, die zwartachtig is, word Hanfamber , als of men Vifch amber 

 zeide , genaamt-, en deze Amber is dusdanig geworden, door dien hy ingeflökt, en 

 daar na weer uitgefpogen is, door de Wal- of andere Viflchen, die hem niet konnen 

 verdouwen ; deze is de flechtfte van alle , vermids hy alle zynè krachten verloren heeft. 



Naukeurige Liefhebbers van dezen tyd , die in den handel zyn , en in vreemde 

 Landen gereift hebben, beveftigen, dat d' Amber niet anders dan een zekere overtol- 

 ligheit is , die met den tyd in de mage van eenen rechten Walvifch toeneemt. Men 

 moet weeten , dat de rechte WalvifTchen geen tanden hebben, en gelyk ze om die re- 

 den de viflehen geheel inflokken, en noch ligter die week van -vifch zyn, groeit daar 

 nootzakelyk eene flym-en lymachtige ftoffè van , die by verloop van tyd, de mage 

 dezer WalvifTchen overlafl, zoo dat ze genootzaakt zyn, of alle jaaren , of op zeke- 

 re tyden haar uit te braaken. Deze ftoffe, zoo lang in de maag gehouden en bewaart, 

 en naderhant uitgeworpen , is 't geen men eigentlyk Amber heet , en op 't water dryft. 

 Verder moet de befte Amber afchgrauveJpig zyn , en wanneer men dien op een gloei» 

 jend mes legt, fmelt hy als oly , en geert eene aangenaame geur van zich. 



Die meer over den Amber wil weeten , behoeve Hechts te leezen 't geen 'er Julius 

 Scaligèr in 't Latyn van heeft gefchreven in zyn boek van de Scherpzinnigheden te- 

 gen Cardanuti de 104* verhandeling, de 10 verdeeling , daar hy 'er breed over uit- 

 weidt. 



Men kan niet twyfelen , dat 'er niet eenen grooten overvloet van Amber langs de kult 

 van Ethiopien word gevonden , gemerkt men dien heel ligtelyk , de ganfche ftrand 

 over, ontdekt. Zulks word ook met het gezagh van Garcias dujardin bewezen. A- 

 vicenna gewaagt 'er ook in zyn Latynfch werk van,, maar breeder in 't geen hy in. 



't Ara- 



4 



• 



