RARITEIT-KAMER. III Boek. tó* 



'tArabifch heeft gefchreven. Wy willen hier de plaats ihlafleri , door een heden- 

 daags Schryver vertaalt. 



„ Ten aanzien dat zommige zeggen , dat d* Amber Zeefchuim , of de Drek van ze. - 

 5J ker gedierte is , zulks is ganfeh ongerymt. My aangaande , ik heb van een gelobf- 

 3 , waardig man hooren verhaalen, dat hy in zyne jeugt ter zee gevaren hebbendei in 

 „ een zeker geweft was gekomen , dat aan zee lag , door die van 't land Êachach geheetëii , 

 w en dat hy , met zommige andere op ftrand gekomen zynde 3 daar vèrfeheide ftukken of 

 33 brokken Amber , van vèrfeheide koleuren , gevonden had : Dat die van dezeh Amber koii 

 3j vinden, dien voor zich behielt , en dat hy den Inwoondercn gevraagt hebbende 3 

 3> waar ze van daan quam s zy hem niet anders hadden weeten te antwoorden » dan dat 

 >» men gemeenlyk zag, dat hy 'er nu en dan by tuffchenpozinge van tyd viel. 



Men brengt te Sevilje , een van de vermaardfte kooplieden , niet alleen van Gre« 

 nada, maar ook uit ganfeh Spanje zekere olye te merkt, die uit Amerika komt. De- 

 ze olye is roodachtig, en men fchryft haar eene wonderlyke kracht tegens de gebreken 

 der lyfmoeder toe : Zy word oly van Liquidamhar geheeten 3 en .heeft bykans de zei- 

 ve reuk als de Styraks. 



Deze olye word uit een zeker vocht getrokken , dat uit een boom vloeit , Ocöfolt 

 geheeten , gelyk de Schry ver van de Mexikaanfche hiftorie , in deze woorden , ver- 

 haalt : Onder de boom en die Mexica voortbrengt » is y er een Ocofolt genaamt , die heel 

 groot en fchoon is , hebbende bladen ïalsVeih ofEiloofi 't Vocht van dezen boom , 't geen 

 d' Inlanders Liquidambar heeten 3 is heel goet voor allerlei wonden. Met de fchorflè van 

 den boom , waar uit het vloeit , gemengt , na die tot (lof is gemaakt , komt *er een 

 zeer lieflyk en krachtig reukmengzel uit. 



Na deze opmerkingen en aantekeningen Iaat ons nu ook eens het gevoelen vanden 

 titere Nikolaas Monard, Geneesheer van Sevilje, overweegen. Hy begint zyne waar- 

 nemingen van Florida , een Landfchap van Nieuw Spanje , waar van daan wy heden- 

 daags den grauwen Amber krygens dien men opgeworpen vind langs de zeeftrand, 

 van Kanavazal af 5 tot de Kaap van St. Helena : dit zegt hy 'er van. 



Men vind vèrfeheide meeningen nopende den oorfprong van den grauwen Amber. D^Ambev 

 Maar het is zeker , dat hy een foort van leem is 3 die uit de fpringen in het diépfte uemkem 

 der zee vloeit, en die, na dat hy in de lucht is gekomen, hard word, gelyk veele 

 andere dingen , die week en zagt in 't water van de zee zyn , maar daar uitgehaalt, 

 hard worden , als 't koraal , en de geelen Amber. 



Onder de Grieken vind men alleen Simon Letbit en Etius-> die 'er gewag van maa- 

 ken, waar van d'eerfte beveftigt dat d' Amber, gelyk het leem , uit de bronnen voort- 

 komt, en dat die door de viffchen word ingez wolgen de flechtite is. 



Dit gevoelen fmyt de meeninge van lien om ver, die Hellen dat d' Amber de hom, W Amber 

 of 't zaad van den Walvifch is , om dat hy zomwylen in de maage der Walvifïchen 'IJmva» 

 word gevonden , die dien, voor hun eigen voedzel houdende, inflokken. denWal- 



't Is eene waarachtige zaak , dat 'er ten mynen tyde een Walvifch omtrent de Ka- 

 narifche Eilanden , de Gelukkige geheeten , gevangen wierd 3 in wiens ingewanden 

 hondert ponden Amber wierd gevonden. Naderhant doodde men eene groote menigte 

 "Walvifïchen met hunne jongen , maar men vond 'er ganfeh geen Amber in. 



Die van Florida komen 3 zeggen 3 dat in die zee veele Walvifïchen zyn, maar 

 dat , alhoewel 'er veele met hunne jongen zyn gevangen en gedoodt» men in geen 

 van beiden Amber heeft gevonden. D' Amerikanen weeten deze kleine Walvifchjes 

 met eene wonderlyke behendigheit te vangen op de volgende wyze. 



Een dezer Amerikanen neemt een lang fïerk tou, waar in hy een ftrikknoop legt , De wyze 

 verder gaat hy in een bootje voor den Walvifch leggen op den ftreek, dien hy met ^LeTJm 

 zyne jongen houdt, by welk een hy gekomen zynde, fpringt hy 'er op , en fmyt hem g^W 

 den ftrikknoop om den frnoel. Zoo dra 't Walvifchje dien gevoelt , duikt hy met den vangen. 

 Amerikaan naar den grond , die hem met beide armen om den hals vafthoilH. Nu 



LI 3 ^b- 



