kt» D' AMBOINSCHË 



*w ihebbé men te letten * dat deze Amerikanen groote duikers en goede zwemmers zyri ï 

 'V *J$fc°° dat ze lan gen tyd onder water konnenbly ven. Echter is de jonge Walvifch, adem 

 ^ ***** '^jviilende fcheppën, gedwongen weer boven water te komen , wanneer d' Amerikaan 

 J^* * zynen flag waarneemt, en hem met de hand een gefcherpte houte wig, of paal in de 



i^ neus of tochtgaten fteekt i waar door hy adem haalt , zoo dat z 'er in blyft zitten , 



Zonder dat 'er het Walvifchje zich van kan ontdoen. Daar na zyn tou fchot geviert 

 hebbende, klimt hy weer in zyn floepje , en wagt 'er in tot dat de vifch, die geen 

 lucht meer kan fcheppen * geflikt is , om dien op 't land te trekken. Zeker eene aar- 

 dige y maar zeer gevaarlyke vifchvangft. Ook zyn deze Amerikanen zoo gauw en 

 wel afgerecht > dat een van hen eenen Kaiman , een foort van Haagdiflè , of Kro- 

 kodil , wel van dartig voeten lang en het wreedfte van alle de zeedieren , kan afmaa- 

 ken. 



Dair zyn 'er ook die beweeren , dat de grauwen Amber van eene zekere welrieken- 

 ke vrucht komt , die dicht aan de zeeftrand groeit, en indemaanden van April of May 

 ryp word , en die , wanneer zy is afgevallen , van de WalvifTchen word ingeilokt. 

 Gelyk of de vrucht , die tot voedzel ftrekt , iets anders dan vleefch en bloed kon voort- 

 brengen. 



* Alhoewel 'er in 't eerfte hooftdeel van 't boek van Garcias du Jardin , verfcheide 

 dingen worden opgehaalt > wegens den oorfprong en de befchryvinge van den grau- 

 wen Amber > zullen wy echter , tot voldoeninge van den nieuwsgierigen Lezer hier 

 eenige byzondere gevoelens noch dien aangaande bybrengen , om vervolgens den knoop 

 van 't befluit te leggen. 

 Serapion Daar zyn 'er zommige 5 als Serapion » die (tellen , dat de grauwen Amber op den 

 ^trokken. g r ° n d van de zee y of aan de boomen , of rotzen , die 'er inftaan, voortkomt, op 

 de zelve wyze als een Kampernoelje , of Paddeftoel op d' aarde , en dat hy ten tyde 

 van onweder, door'tgewelt der baaren word losgerukt, en op ftrand gefmeten. Ook' 

 Scaliger. verzekert Scaliger , dat 'er op de Pireneefche gebergten , en 'm 't land van Rouergue 



welriekende Kampernoeljes gevonden worden. 

 Garcias 't Gevoelen van Garcias du Jardin fchynt de waarheit nader by te komen. Die Schry- 

 u jar in. ver b eweert) ^at <j e grauwen Amber een Leem, grauwe aarde of eenige aarde van an- 

 dere verwe is. 't Geen niet onwaarfchynlyk voorkomt , gemerkt men heele groote 

 Een f uk ftukken Amber vindt, 't Is noch geen hondert jaaren geleden , dat 'er tuïlchen Ba- 

 va*7oo J onne en Lappreton een brok van ioo ponden gewigt wierd gevonden. De zee worp 

 pmden te 00 fc een ftuk van ^ <j ponden op de naburige kuft van Buch , en naderhant een ander 

 gevonden, van elf ponden en een'half op de ftrand van Marenzyn op. 



Gevoelen Edaard Barhjfa zegt in zyn boek van de Indien , dat d' Inwoonders van de Pa- 

 arJlar 1 " J ancm urfche Eilanden , in de Indifche zee, het daar voor houden , dat d' Amber het 

 boiïa. uit werpzel van zekere groote vogelen is , die 's nachts op de rotzen na by de zee ko- 

 men zitten. Dat de drek dezer vogelen door de lucht en de zon gezuivert word , en 

 dat de zee by een onweer het weder opwerpt ; daar by voegende , dat het niet zwaar- 

 der te begrypen valt , dat een Vogel den Amber kakt , dan dat een ander Dier mufkus* 

 en civet voortbrengt. 

 Gevoelen Simon Lethi beweert , dat d' Amber uit zekere (pringen of bronnen van een grauw 

 monLe- welriekend leem komt , 't zy dat ze in zee , of by de zee zyn. Hy pryft zeer den 

 thi - roodachtigen en grauwen Amber , die op Ceilon in Indien word gevonden , van gely ken 



als dien men in eene zekere zeeftad vind Sycheon genaamt > en hy meent dat de zwar- 

 te de flechtfte van allen is. Dit gevoelen hebben Falopius, onze Schryver , Agrikola* 

 Garcias en zommige anderen gevolgt. 

 Gloeien Erafmus Stella zegt , in zyne Befchryvinge van Pruiflèn , dat men door ondervin- 

 mus Stel- dinge weet , dat d' Amber uit het flyk van zekere gebergten vloeit , door de kracht der 

 zonne uitgebroeit •■> dat het op 't gewas , aan den voet dezer bergen vallende , hard word y 

 en dat wanneer de zee hoog word , zy het wegfleept 5 en naderhant weer op de na- 



buri- 



