17ï D' AMBOINSCHE 



te meer , om dat d' Inwoonders der Maldivifche Eilanden , daar d' Amber in menigte 

 aanfpoelt, noit hebben konnen bemerken waar van hy voortkomt, noch iemant anders 

 van die langs de kutten woonen , daar deze grauwe Amber gevonden word , 't geen 

 men zekerlyk op d' eene, of d' andere wyze zou ontdekt hebben, zoo hy van honig- 

 raten zynen oorfpronk had. En uit dien inzigt antwoorden de Maldivifche Eilanders, 

 naar Tirards verhaal in zyne Reizen , aan die hen naar d' oorzaak van den grauwen 

 Amber vraagden , dat ze niet witten waar deze koftelyke ftoffe van daan quam j dat ze 

 wel witten dat hy zynen oorfprong in zee had , maar of het op den grond, of boven 

 op 't water , of op eenige rotzen > of ergens elders was , dat niémant hun met zeker- 

 heit daar omtrent had konnen beregten. 



Na de verfcheide gevoelens der Schryveren te hebben opgehaalt, over den oorfprong 

 en den aart van den grauwen Amber , is my overig ook myne gifïingen voor te draa- 

 gen, 't geen ik zal doen alleenlyk om een onzer geleerden op te wekken , op dat ze hun- 

 ne gedachten den naukeurige onderzoekeren mededeelen , omtrent het geen zy 'er van 

 ontdekt hebben. 



Om dit tweevoudig oogwit te bereiken, acht ik het nodig te zyn , datmendeform 

 of gedaante van de klompen Amber wel aanmerke , die ons van tyd tot tyd worden 

 overgebragt , om te weeten , of het een afgevallen drop is , en dit word men in dien 

 van 't Ooft-Indifch huis gewaar. 



Indien 'er , die 't gezien hebben , wel op hebben gelet , zullen ze zekerlyk zyn ge- 

 waar geworden , 't geen ook in onze twee printverbeeldingen boven is te zien , dat 

 dit Amberftuk de gedaante van eenen grooten droppel heeft. Dat het met de zyde A 

 getekent , ergens aan vaft fchynt te hebben gezeten , gelyk men ligtelyk kan befpeuren 

 uit d' indrukzelen , die 'er heel zigtbaar in zyn j en dat het aan d' andere zyde een 

 weinig fpits is, 't geen aanwyft, dat men 't voor een kegeldrop moet houden , brengt 

 my dit ook in 't gevoelen van die meenen , dat het niet anders dan een Leem kan 

 zyn , onder uit de aarde of rotzen voortgekoomen. 



D' eerfte reden die my overhaalt te gelooven , dat de grauwen Amber van Leem voort- 

 komt , is dat naar 't gevoelen van alle hédendaagfche Filozofen de geur van de zwa- 

 vel voortkomt , zoo dat , na 'er meer of min van deze ftoffe in de lichamen is , de 

 reuk in dezelve ook fterker , of flauwer is. 



Dit vaftgeftelt, ga ik tot eene tweede reden over , namelyk dat de zwavel een foort 

 van aardfch vet, of een olyachtig vocht zynde, zy zich meer met het Leem , dan met 

 eenige andere ftoffe vind vermengt. Nu gelyk dit Leem in 't middelpunt van de aarde 

 van een geduurig vier word geblaakt , waar door het vloeibaar word en aan 't koken 

 komt, loopt het door d' aderen van deze zelve aarde , en verfpreid zich, even eens 

 als het bloed in d' aderen van 't lichaam , door verfcheide buizen , of groe- 

 ven, die meeft onder holle gebergten uitloopende, van tyd tot tyd door hen worden 

 uitgebraakt. De Leemftroomen , die uit den berg Gibel en Vefuvim zyn ontftaan , 

 zyn onwederfpreekelyke bewyzen van myn zeggen , en men heeft toen aangemerkt , 

 dat naar mate deze kokende vloeden van hunnen oorfprong afweken , zy door de kou- 

 de van de lucht verdikten ; zoo dat eindelyk hun vocht , zoo hard als fteen werd ge- 

 ftolt , en zy ophielden te loopen. 



Myn derde aanmerking is, dat zommige dezer groeven in 't binnenfte der klippen 

 konnende eindigen , gelyk ik niet twyfeie of zy ftrekken zich zoo verre uit , en dat 

 'er onder deze klippen holligheden van zout water zynde , die Kircherus , Hydraphi- 

 laci , noemt , de brandende ftoffe die geduuriglyk in 't binnenfte dezer klippen vloeit , dit 

 water, dat niet zuiver, maar olyachtig, en, bygevolg, volzwavelis, verdikt. Qn- 

 dertufTchen dewyl het tot geen Leem kan ftollen , wegens 't zout dat 'er in is vermengt , 

 neemt het eene andere wezendheit aan , waar uit de grauwen Amber voortkomt , die 

 door eene geduurige kokinge , gelyk ons de Scheikonft beveiligt , dezen aangenamen geur 



bekomt , waar door hy zoo hoog geacht word. 



Men 



