RARITEIT-KAMER. III Boek. i 7 , 



niet zonder reden mogte men giften ; dat de Ambar Fonteine in die groote Zeebocht 

 zy, want gemeenlyk na een grooten ftorm in de Oofte Moufon word dezelve opgewor- 

 pen i cerftelyk is hy week als ontlaate pik, maar word metter tydhard, kort afbre- 

 kende, en grauwzwart als een doove kool , die lange onder de aarde gelegen heeft, 

 verfch zynde is hy van een vuilen vifchachtigen reuk s maar droog en op kooien ge- 

 legt > riekt zwaar als Bitumen (lym) of fteenkoolen , doch altyd noch iets van den Beftaa». 

 zeereuk behoudende : Ik hebbe tweederley foorten daar van aangemerkt. * in x 



De eerfte naar myn giflïng word door den Walvifch uitgefpogen met en zonder Am- Deèerjic 

 bar- Grys , da*arom ik ze het kleed van den zelven noeme •, deze word noit ter dege f° ort ' 

 hard , behoud altyd wat van den vifchreuk inzonderheit op kooien } ja men vind 'er, 't welk 

 een vuilen reuk heeft gelyk ftront, en zy verrooken beide op het heete blik : Dat de- 

 ze foorte van den Walvifch komt , giffe ik daar uit , om dat my in 't jaar 1 6yy. een 

 {tukje Amber-Gry s gebragt is , in gedaante naar de grootte van een Tijfang , naar 't aan- 

 zien goeden Ambar de Grys gelykende , doch geheel omgeeven met een zwarte kle- 

 verige fubfrantie, dewelke metter tyd hardachtig wierd, zynde rechte zwarte Am ber 

 ook den Ambarreuk behoudende : Dit zwart kleed (lak vol fhebben van Zeekatten , de- 

 welke nootzaaklyk in den buik des Walvifchs daar onder gekoomen zyn , die zulke 

 weeke viflchen tot zynen voedzel inzwelgt, en miflchien de taaije flymvandie viflchen 

 helpt wat tot de voortteelinge of vermeerderinge van den zwarten Amber : Het was een 

 klomp inde grootte van een Boëtonfche Kift in Zee voor Manipa dry vende, daarveele 

 viflchen en vogels rondom vergadert waaren. 



De tweede fborte fchynt nooit in den Walvifch geweeft te zyn , droogt harder op De i* 

 en fpringt als glas, het afgebrokene blinkt mede zoo, en is vol kuiltjes, doch zon- 

 der de voornoemde fnebben ; op kooien riekt het als Aaro-olye , zonder vifchreuk» 

 en derhalven aangenaamer dan het voorige , op het heete blik langzaam verrookende. 



Beide foorten vind men in redelyke menigte in deze geheele Archipelagm tufïchen Waar de- 

 Celebes en Nova Guinea> inzonderheit in de Papoefche bilanden , welk wel het hard- ^w«S 

 fre en het vuilfte van reuk is , ook dikwyls van eenig T>ammar vervalfcht j want het wor <k»* 

 gebeurt zomtyds , dat de zwarte Canarij Ttammar , door de rivier in Zee gevoert en 

 aldaar verhardt s voor zwarten Amber verkogt word , gelyk ander, ligter, harderen 

 geele t Dammar door 't Zeewater verhardt de gedaante van Bernfteen krygt. 



Ambar Batu of Boëtonfche zwarte Ambar is geenzins een vrucht der Zee > maar Amber 

 een Steenpek, Bitumen duram oï c Pifasphaltum-> uit eenige rotzen op het Land zwee- ^al" 

 tende , eerft week als teer , daar na fteenhard , als het in water komt blinkend zwart &eeyel 

 als Gagates of fteenkoolen j op kooien is 't mede van den zelven reuk \ het wel£> (in 

 't kort) de bedrieg! vke Boëtonders voor zwarten Ambar willen gehouden hebben , en dok P'drog 

 daar voor verkoopen , de vreemdelingen wysmaakende , dat net uit de Zee ko/ie : gepkegt. 

 Na veel moeite en uitvraagen heb ik ervaaren , dat het in manier als znópf'Êttumen Onder- 

 (Lym) uit de aarde en klippen zweere in 't gebergte van het Boëtonfche Land naar des ^ ' ze i ve 

 zelfs Zuidzyde, zomtyds zoo dun als olye uit de rotzen , zomtyds dikker als week pek l roeit - 

 in gedaante als een hoorn of raape uit de aarde, zoo week dat lïet fchier aan de han- 

 den kleeft , doch in weinige weeken word het hard : De plaats word genaamt Cota- 

 wo, zynde een berg gelegen tufTchen de ftad Boëton enCoeloetsjoetsjoe , doch niet veel 

 volks komt aan die plaats, om dat het aldaar lpooktofvan ongedierte bewoont word, 

 't welk echter niet zeer waarfchynlyk is* want ik heb ondervindinge , dat Hangen zich 

 niet gaern ophouden aan plaatzen, daar Bitumen (Lym) en namentlyk dit Boëtonfche 

 gerookt word , daarom ik ook gezien hebbe , dat zommige Inlanders hun tuinen daar 

 mede berookt hebben : Uit den voornoemden berg ontfpringt een rivier , waar in het 

 weeke Bitumen uit de klippen druipt , en het zelve met zich voert in de groote bocht 

 van Coeloetsjoetsjoe , daar het dan in Zee komt , en hard' word zonder door 't hande- 

 len weder week te worden-, noch week zynde en in Zee dryvende zwerven de viflchen 

 ea vogels zoo wel daar rondom als om ander Ambar , inzonderheit de Haaijen , en Tsjoe- 



M m 2 kalan , 



