27 8 D' AMBOINSCHE 



Haare migc een kop én meer groot , meeft fchoonwit of een weinig naar den geelen trek- 

 hedanig- i <en de , latende zich ligt fchilfferen, inzonderheit tuftchen de tanden, het is fmeerig in 



beid om- u ° 



jimdigbe- 't aantaften, doch de vingers geenzins befmettende of vet maakende > zonder fmaak of 

 fareven. met een flappen zeereuk , die wat naar Ambar riekt , maar op kooien riekt het als 

 gefraolten ongel : De groote {tukken zyn meeft plat met kuilen en hoeken , als zy op 

 den ftrand geworpen worden > van buiten met zand bekleedt | binnen vind men zoo 

 wei als in den Amber de bekken van Zeekatten , ftukken van Schulpen en Oefterftukken ; 

 zommige niet boven 2 vingeren dik , tegen 't licht gehouden zyn ze klaar en half door- 

 fchynend gelyk witte Bernfteen , doch die vind men zelden , dergelyken een van 

 f pond van my naar Florenfo gezonden is : Andere (tukken hebben van binnen een 

 zwarte ftoffe als flyk , dikwyls door den geheelen klomp verfpreidt , dewelke men voor 



Des zwarte modder houd : Maar ik oordeele , dat het zoo wel daar onder komt als de bek- 

 tevoelZ* ken van Zeekatten en Schulpen in den buik des Walvifchs; want hoewel ik eerft tot 

 wat bet £ ie meeninge geneigt ben geweeft , dat Sperma Ceti een vettigheid van de Zee zy , 

 en eenige gemeenfchap met des Ambars oorfprong hebbe, zoo heeft echter het zeggen 

 van de Inlanders my anders doen gelooven , te weeten , dat het waarfchynlyker zy, 

 dat het niet alleen een uitfpouwfel van den Walvifch , maar ook iets zy in den zelvcn 

 voortgeteelt : Dit bewyfen niet alleen de voornoemde dingen , die men daar onder 

 vind , maar ook de vette en fchilfferige fubftantie en d' ongelachtige reuk , van alle voor- 

 gaande foorten des Ambars merkelyk verfchillende , en niet duifter te kennen geeven- 



Rcdemn de , dat het een vifchachtige fubftantie moet zyn. Onze Europeërs houden het voor 

 't zaad of de natuur van den Walvifch , waar van het den naam van Sperma Ceti en 

 Walfchot bekomen heeft, immers dat fchilfferige goed, het welk men in de Noordzee 

 opfchept , kan in het Ooft-Indifche niet wel zyn , om dat het zoo veel van de natuur 

 des zaads van alle andere dieren verfchilt , en in groote klompen gevonden word , en 

 de voornoemde vreemde dingen daar onder gemengt zyn ; wat het dan eindelyk zy , 

 moet de nadere ervaaring en 't naarftïg onderzoek ons leeren. 



Denaam. Wy noemen het in 't gemeen in 't Latyn Sperma Ceti tot *)nderfcheid van hetEuro- 

 pifche fchilfferige : Ook Ambra alba j in 't Maleitfch Ambar poeti-y dewyl geen ander 

 witter Amber te vinden is dan dit goed: Zommige Maleijers noemen het Icanpoenja 

 monta > dat is , 't uitfpouwfel van een vifch , welke naam eigentlyk toekomt het volgen- 

 de Zeefpek ; anders ook Benegadja mina , dat is , Walvifcli-zaad , doch ik vertrouwe j 

 dat hun dit van onze Natie wys gemaakt is. 



Plaats. Men vind het in zommige jaaren redelyk veel in de Amboinfche Eilanden , inzonder- 



heit op Beer o en Manipa , na 't uitgaan van de Oofte Moujfon hier en daar op ftrand 

 geworpen , daar het niet lang leggen moet, om dat het de varkens anders opflokken : 

 Ik hebbe gemerkt , dat het in Amboina en de Moluccos , als mede langs de Ooftkuft 

 van Celebes meer gevonden word dan in de Zuid-Ooftere Eilanden. 



Verkie- Men houd voor 't befte, het welk wit is of een weinig geelachtig, ligt fchilfferig 

 ^ ng ' en zonder de voorfchreve zwarte vuiligheid j het geene fmeerig is fchilffert niet ligt , en 

 inzonderheit het geene de Boeroneezen fmelten en in Bamboezen verkoopen, is ver- 

 re zoo goed niet, als dat vermengt is met Zeefpek of door den Walvifch ofdoormen- 

 fchen, en derhalven van een ongelachtigen reuk. 

 Enge- Wy gebruiken het hier te Land op de zelve manier en tegen de zelve gebreeken als 



Genees" *'■ ^ Qt Vaderlandfche Sperma Cetiy namentlyk tegen de pyn van 't graveel en nierenfteen, 



konji. tegen longe gebreken en etter fpouwen , tegen, geronnen bloet in 't lyf om het zelve af 

 te zetten : De ervaring heeft geleert , dat het zeer ongelyk by de eene of ander menfch 

 werkt , want by zommige graveelige menfchen heeft het zoo fterk afgezet , dat 'er 

 bloet navolgde , daarentegen by andere deed het weinig werkinge. Het is moeijelyk 

 in te nemen , om dat het zoo ligt in den mond ftremt , al is 't in eenige vochtigheid 

 gefmolten , daarom doet men beter als men een ftukje zoo groot als een hazelnoot in 

 de mond knauwt en doorzwelgt, 't welk ligt om te doen is» wyl het van geen viefen 



reuk 



