RARITEIT-KAMER. III Boek. 279 



reuk noch fmaak is > en daar op een dronkje van eenig warm vocht doet , latende Hoe men 

 het dus in de maage fmelten : Anders fmelt het zeer ligt in heet water en allerlei voch- h £ r eUm 

 tigheit , en kout geworden komt het weder tot een Majja , maar met warme olyen ™ oetomU 

 vermengt het zich -, op deze manier kan men het vuile eenigzins zuiveren , wanneer^ 

 men het in heet water fmelt , waar door de meefte en groffte vuiligheid zich op den grond 

 zet: Doch dit gefmolte goet krygt een ander gedaante, word zoo wit niet meer, en 

 het ongel gelyker , daarom ik voor beter achte , dat men de ftukken bewaare , zoo als 

 ze uit Zee komen , al loopt daar wat zwart onder, 't welk doch geen quaaddoet, als 

 het maar gezuivert word van de buitenfte zand- en vuiligheitj de brakkigheit beneemt 

 men hem , als men Itet eenige malen in verfch water legt , en t' elkens weder in de zon- 

 ne droogt j zommige weeten het ookwittebleeken, allede kleine ftukjeseerftfmel ten- 

 de tot dunne en platte koeken , die ze daar na met zeewater in de zonne zoo lange 

 bleeken , tot dat ze wit genoeg en weder wat fchilfrerig worden, waar uit ze dan bol- 

 len en klompen maaken. 



Op Sumatra in de bocht van Lampon valt het ook , maar als het in de Negory ge- Eenige 

 bragt word , zoo verbieden ze de jonge Vrouwen het zelve te bekyken of te hande- J2&«Si 

 len, zeggende dat ze den witten vloet daar van krygen zullen, ik geloove als ze het ***Sjper- 

 inneemen, waar in ze miffchien dit goet ongelyk doen: Zommige Chineezen wilden 

 my wys maaken , dat het een Gom zy , uit oude en opgefplete Cafuaris-Boomen zwee- 

 tende, het welk niet veel wederleggens behoeft, want de klompen zyn te groot, en 

 geen Gom fmelt als vet in 't water, noch heeft zulken reuk. Matthiolm en andere heb- 

 ben genoegzaam beweezen , dat het geen aAos <ti5os van 'Diofewides en Tlinitu zy , 

 waar mede ik het ook houde $ maar dat het een vettigheid of Bitumen zoude zyn , 

 uit de zee of der zei ver grond zweetende, heeft (als gezegt) zyn zwaarigheid : Im- 

 mers uit den traanigen reuk op kooien, als ook om dat het zoo ligt in het water fmelt 

 en zich met olye vermengt , kan men belluiten , dat het geen Bitumen , maar een 

 vettigheid uit eenig Dier voortkomende, zyn moet. Als men de ftukken in een vat wil 

 kuipen om lange te bewaaren , op dat ze niet t'zaamen fmelten, moet men ze eerft 

 bewinden met droog gras , en dan inleggen in eenig zaagzel van hout : ' Anders kan 

 men ze ook bewaaren in. een fteene pot en aan koele plaatzen, maar men moet zeby 

 geen linnen of papier leggen , het welke daar van verrott wegens de brakkigheit, 

 die langen tyd daar in blyft, dewelke echter haar bewaarmiddel is* want Sperma Ceti 

 en andere foorten van Ambar, als ze te oud en droog geworden zyn , moet men, im- 

 mers alle 1 o jaaren eens , een nachtje in zeewater leggen en in de zonne weder droo- 

 gen , waar door haare krachten vernieuwt worden. Uit de Franfche GefchiedenifTen 

 van de Anthill. blykt , dat dit goet in de Weft-Indifche Zee ook valt , en aldaar Sapo mart- 

 ftus genaamt word. 



Nu zal ik noch eenige bêwyzen aanbrengen , waar uit mynes oordeels blyken kan , Bewys 

 dat Sperma Ceti uit eenige Walviflchen haaren oorfprong hebbe. Schryver 



Voor eerft kan den lezer vinden in de Ephemerïdibus Natura Curioforum in 't eer- ™fj e * s 

 fte Deel ad Annum 1 670. Obf. 136. dat een zeker perfoon langen tyd voor een grot* ge^ Eerjie 

 heim heeft gehouden , doch eindelyk in 't licht is gekomen, namentlyk, dat hy inde kt ^ ge en 

 bocht van Bifcaija veele Walviflchen gevangen , en uit der zelver brein het oprechte °^" dtg ' 

 Sperma Ceti hadde weeten te bereiden : Want hy nam het brein van den Vifch , deed 

 het in een groote pot , dewelke beneden een gaatje met een prop hadde ; dit liet hy 

 aan eene warme plaats een tyd lang ftaan, daar na opende hy het onderfte gaatje , en 

 liet de olye of traan daar uit loopen , zoo bleef het zuivere Sperma Ceti in de pot : 

 Die foorte van Wal vifch word aldaar genoemt het Mannetje , in 't Latyn Orca , dewel ke 

 veele tanden hadde , en daar onder zommige waaren , dewelke omtrent een pond woegen. 

 Noch in de zelve Obferv. ftaan eenige Exempelen , dat de Engelfche in de Eilanden Bar- 

 mudas woonende , het Sperma Ceti gehaalt hadden niet alleen uit het brein , maar ook uit 

 den buik van een getanden Walvifch , den welken zy mede voor het Manneken hielden. 



Vor- 



