i8o D' AMBOINSCHE 



Verdere Vordcrs hebben \vy zedert 't Jaar 1670. dergelyke ondervindingen hier in Amboi- 

 "dtmJZn na gehad , wanneer wy uit het hoofd van doode WalvifTchen , die meeft getandt waa- 

 y t zcfoe. ren , het brein hebben uitgehaalt, het zelve in potten of Bamboefen een tyd lang be- 

 waart ; na verloop van eenige maanden 5 doch meeft in de koude of regentyd heeft 

 men aan de kanten van die vaaten een zuiver wit en fchilfterig Sperma Ceti gevonden ? 

 en als men beneden aan 't vat een gat maakte > zoo liep deolye of traan daar uit : Doch 

 dit flach van Sperma Ceti is altyd traaniger van fmaak en reuk dan de bovenftaandeftuk- 

 ken en klompen , die men in zee vindt. Van dezen getanden Walvifch of Orca zie 

 breeder in myn Dierboek. De Engelfche in Bermuda hebben geleert 3 dat men het 

 Sperma Ceti verfch uit den Walvifch gehaalt met Omphacinum 3 dit is > verjuis , afwaf- 

 fchen en doorperfTen moet 3 om den traanigen reuk te verliezen. 

 Brouwns Ik vinde goet hier by te voegen, een omftandig verhaal van Sperma Ceti uitThomas 

 Vin™ Brouwn lib. 3 . part. 1 . cap. 2 6. Wat Sperma Ceti zy , mogen de menfehen met regt twy- 

 Sperma f e l e n, nadien de geleerde Hofmannm in zyn dertigjaarig werk rond uit zegt: Nefcio 

 quidfit > dat is , ik ken 't niet. Dies behoeven zy hen niet te verwonderen over de vee- 

 lerhande gevoelens} alzoo zommige. hebben geoordeeltj dat het was Flos maris , dat 

 is , de vettigheid van de zee 3 en by veele maar voor een flymachtigheid op de zee dry- 

 vende gehouden. 



Dat het 't zaad van een Walvifch niet is 3 naar 't oordeel van de gemeene man ofte 



de gewoonlyke benaminge, hebben de wysgierige altyd in twyfel getrokken j nietlig- 



telyk konnende oordeelen , dat de zaadelyke vochtigheid der dieren zoude konnen aan» 



gefteeken worden , of van een zwemmende aart zyn. 



Dat het Dat het uit den Walvifch voortkomt 3 behalven het verhaal van Clujius en andere 



"wdvtfch geleerde onderzoekers , is in weinige jaaren ontwyfelbaar gemaakt , door een Sperma 



voortkomt, Ceti-Walvifch op onze Noord- vol kfche kuil komende aandry ven , waarvan \vv> tot na- 



"word 



«WoW^r- deronderrigtinge } niet konnen nalaten iets te vernaaien: Hy was 60 voet lang , 't hoofd 

 ZZrviikl was byzonder, iets in 't breede over den mond heen hangende 3 tanden alleen hebben- 

 bekracb' d e j n d' onderfte kinnebak 3 waar van de grootfte woegen omtrent twee pond 3 zon- 

 der knersbeenen in den mond 5 doorgaans Walvifch beenen genoemt; alleen twee kor- 

 te vinnen voor aan op den rug hebbende 3 de oogen waaren klein 3 de roede lang en 

 uitfteekende : Een kleinder Walvifch van zulk een flach quam 'er twintig jaaren te vo- 

 ren op de zelve kuft aandryven. 



De befchryving van den Walvifch 3 fchynt G 'ejnerus , Rondeletius 3 en Aldrovandm in 

 zyn eerfte druk overgeflagen te hebben , doch aangemerkt en befchreven in de Latyn- 

 fche druk van Ambrofïus 'Pareé 3 en onder de vreemde dieren van Clujius , en in de na- 

 tuurlyke hiftorie van Nurenbergiw > doch noch wydlopiger in Jonftonius. 



De Matrofen (die de befte naamgevers niet zyn} hebben dit Dier Jubartas 3 ofte 

 veel eer Gibbartas genoemt 5 van de zelve benaminge leeft men van een in Rondele- 

 tius 3 by de Franfchen genoemt Gabbar > van zynen ronden en bultachtigen rug. 



De naam Gibbartas vinden wy ook 5 dat een zekere foorte van Groenlandfche Waï- 



viiTclten gegeven word : Maar d' onze 3 daar wy nu van verhaalt hebben 3 fcheen met 



den Walvifch van die benaminge niet overeen te komen j maar veel eer met de Trum- 



fa of Sperma CV?*'- Walvifch , volgens de meeninge van onze Groenlandfche befchry- 



vers in Turchas-, die de derde geweeft is onder de acht aanmerkenswaardige Walvifc 



fchen van die kuft. 



Dezelve Uj t fret hoofd van dezen Walvifch (eenige dagen geftorven zynde en nuaan'tvcr- 



het hoofd, rotten) vloeiden ftroomen van olye en Sperma Ceti •> die by de viffchers aldaar met 



vlyt verzamelt en bewaart wierd ; doch in 't opbreeken van het hoofd > vond men het 



Magazyn van Sperma Ceti in huiskens en ordre leggen 3 zoo groot als Ganze-eijeren , 



omhangen als met breede plaaten 3 zoo groot als een Mans-hoofd 3 in de gedaante 



van honingraten , ganfeh wit en vol olye. 



Uk Ca- Iets dergelyks fchyat'er geweeft te zyn in den Tfy/iter otCapidolio van Rondeletius , 



daar 



