RARITEIT^KAMEIR. II Boek. a8i 



daar hy fchryft : Dat een vettigheit , dunner als olye , uit de har zenen van dat dier P ido i io 

 vloeit , welke daar uit zyndc > is het overlcnot als de lehobben van Zardyn in een dcictius 

 klomp uitgeperft j 't welk van hitte fmeltende wederom van koude ftyfwierd: En de- hvwetMn% 

 zen bordeelen veele den Vifch geweeft te zyn , die Jonas opllokte ■> hoewel hy om 

 de grootte van zyn mond , en de menigte in de Zee ligtelyk de Lïmia geweeft is. 



Een zeker gedeelte van Sperma Ceti > aan de Zeekant gevonden , was zuiver , en Utnige 

 had weinig zuivering van noden : Een groot gedeelte met ftinkende olye vermengt , ™ n f™ 1 ' 

 diende wel ter de^e toebereidt, en dikmaals uitceperft te worden, om in platte koe- ftr*ndg*. 



~* ... vonden., 



ken te brengen , en was niet alleen in 't hoofd , maar ook in andere deelen gelegen j 

 want uit de vleefchachtige deelen gebraden zynde , droop olye , het reuzelachtige en 

 dikkere deel naar den grond zinkende : In de olye zelf was ook veel daar van begre- 

 pen , en na eenige jaaren kreeg men daar iets uit. 



Zelden dat de Groenlandsvaarders zulk een llach van Walviflchen te zien krygeh; Doe 

 en derhalven is 't maar een toevallige waar , by andere niet te bekomen : 't Brandt wit vïfchhmi 

 en helder op als Kamfer , maar 't wil zoo in fterk water niet fmelten. Zommige brok- ™^ n 

 ken van omtrent vier loot geduurig in 't water gehouden, geeven een friflè en lieflyke 

 reuk ; wel toebereidt en van de olye afgefcheiden , zal 't niet ligtelyk vergaan , en 

 de olye, die vereifcht word in de zalve van Matthiolus , konnen uitharden. 



De veelheit van olye , die uit de Sperma Ceti eerit geperft wierd , was wit en klaar , J^^JJ 

 gelyk de olye van Amandelen ofte Ben j dat 'er uit gezoden wierd , was rood : Genees- 

 Men merkte dat ze in de vaten , daar ze in bewaard wierd , groote lekkagie leed : yLku 

 Zy bevrieft ofte word haaft ftyf in de koude, en hoe verfcher hoe eerder: Zyfchynt 

 van de olye van andere dieren te verfcheelen, en onze Zeepzieders wierden in hunne 

 irïeeninge dies aangaande grotelyks bedrogen , als zich niet willende vereenigen ofte 

 laten mengen onder hunne loog , maar wel onder Schilders verwe , hoewel ze nauw- 

 lyks altoos opdroogen wil : De wollekammers gebruiken ze , en de boeren tot een 

 fnee, pyn in de lenden en harde gezwellen : In de Geneeskonft kan ze dienftigzyni 

 en verftrekt tot een grond in de vermengde Olyen en Balzamenj gediftiileert zyn- 

 de j geeft ze een fterkte olye , nevens een doordringend water j afgerookt zynde % 

 levert ze een balzem, die bequamer geperfumeert word in terpentyn met Sperma Ce- 

 tï overgehaalt : Had het den afgryzelyken ftank willen lyden , wy hadden dat vreemd 

 maakzel des hoofds en de heuveltjes van vleefch daar omtrent doorfnuffelt, nadien de 

 werkluiden getuigen , dat hun het Sperma Ceti voorquam , aleer zy aan het been 

 quaamenj en het hoofd, dat noch bewaart word, fchynt ook zulks te bekrachtigen : 

 De SphinÏÏeres dienende tot de Fiftula , had men mogen bezien , nademaal ze in 

 andere Walvifchachtige dieren in zoo een merkelyke ordre geitel t zyn : Als ook de 

 ftrot , overeenkomende met die der dorfynen en vogelftruizen , in her vreemde maakzel 

 en gedaante die 't heeft : Ook wat voor een fatzoen van maag dit dier heeft , (dat het 

 in het onderfte kakebeen maar tanden heeft) daar in de vogel ftruifen [die van beiden 

 overvloet hebben] de maag drievoudig verdeelt word ; en nadien in dat dier, te 

 voren gevangen , niet dan onkruid gevonden wierd ; het hert, de longen en nieren zou- 

 den niet vry geraakt hebben , die merkelyk van die der landdieren verfcheelen j mitsgaders 

 wat voor een humeur dat 'er in de blaas was, doch voornamentlyk in de Zaadvatenj 

 waar door wy hadden mogen oploflinge doen van het onderfcheid des humeurs 

 van deze , die den naam daar van draagt, 



N n, • XXXVIII 



