t»Z 



D' AMBOINSCHE 



XXXVIII. HOOFTDEEL. 



Lardum marinum. Zeefpek. Ikan poenja monta. 



Lardum 1?^%, Nder de foorten van Amber wil zich indringen een ander vuil en fmee- 

 marinum, ffl m f -g g 0et j e 9 hec welk wy Lardum marinum noemen , dat is , Zeefpek en Zee- 

 ^^9 ongel , in 't Maleitfch , lean poenja monta. Het is buiten twyffej een recht 

 uitfpouwfel van den Walvifch , word met groote en kleine klompen ge- 

 vonden 5 bleekgeel, vuil als oud ende garftig fpek , de handen fmeerig maakende, 

 van binnen is het ganfch haairig en draadig, zoo dat men het qualyk van malkanderen 

 trekken kan s maar wel doorfnyden , van een vetten en traanigen reuk en fmaak , op koo- 

 ien noch fterker en onliefelyk, gelyk traan of oud fmeer , zoo dat het een geheel e ka- 

 mer met zyn vuilen reuk vervult , die ook lange duurt : In 't eerft is het witachtig of 

 vuilgeel, maar binnen weinige jaaren word het van buiten gryzig en zwartachtig, 

 met 'er tyd verdroogt ook het meefte vet , zoo dat by na niets dan de grove vezelen 

 overblyven ; op het vuur gefmolten en door een doek gekleinft word een dik ongel 

 daar van. 

 mmeer, In 't jaar 1664,. is het alhier eerft bekent geworden, wanneer een groot ftuk op 

 enhoehet Manipa aan g e dreven was, liggende in de zonne te fmelten zonder dat'eriemantop- 

 worden is. lette, tot dat een jager, met zyn honden daar omtrent komende en ziende, dat de 

 honden daar van aaten , het zelve opnam : Omtrent dien tyd wierd ook een ftuk op 

 Nujfatello gevonden , en dewyl het onder den gemeenen man onbekent was , maajjtc 

 men malkander wys, dat het een foorte van Amber moefte zyn, gelyk het ook rede- 

 lyk duur verkocht wierde: Men bragt het op Java , daar de verkopers uitgelacht wier- 

 den, leerende van de Javanen en Maleijers dat het een veracht goedje en het uitfpuig- 

 zel van een Walvifch was : Zy wilden het egter noch wel hebben voor een geringe 

 prys , om dat het dienftig was voor die zich met viftcheryen, geneeren ; want het zeï- 

 ye wat warm gemaakt , en de deur van de Serijen en mond van de vifchfuiken of 

 Robbers daar mede gefmeert of berookt , lokt de viflehen aan , het welk dan [zoo 

 veel my bekent is] haar eigentlyk en eenig gebruik is j hoewel andere dit goed aan 

 hunne Serijen niet geerne hebben , dewelke quaade beenen hebben , want de ver- 

 zweeringen zullen verergeren in 't Zeewater door dit goed geinfe&eert. Men zoude 

 mogen giften , dat de taaije vezelen van het Zeefpek haaren oorfprong hebben van 

 het taaije en haairige vleefch der Zeekatten , het welk hard om te verdouwen is , en 

 miftchien dit mengelmoes in zyn maage maakt. 



XXXIX. HOOFTDEEL. 



Naamen <van eenige Edelgejieenten in 't Maleitfch, 



Damast een Diamant, in 't Maleitfch Intam : De Maleijers maaken drie 

 Diamant'. /% foorten van den Diamant : 1 . Intam Bun , dat is , water- of donker-Dia- 



A^ 



mant, dewelke donkere wateren geeft s deze word voor de gezontfte ge- 

 acht om te draagen : i.IntamApi-, of vuur- Diamant , dewelke een roodach- 

 tig water heeft , en het lichaam wat geel j deze verhit het bloed te zeer , en word 

 voor ongelukkig gehouden : 3 . Imam Toeti of witte Diamant , van heldere en blan- 

 ke wateren $ deze zyn de mooifte om te draagen , dewyl ze verre van zich fchitteren. 

 Alle drie vallen op Succadana ende in de Landas. Diamant hiet in 't Sineefch Suanu» 



ca 



