i8 g D' AMBOINSCHE 



nige figuuren , als dé Schepper in 't begin ieder fchepzels by zondere natuure toegeei- 

 gent heeft» waar van de fchikkinge in 't byzonder van 't geftarnte afhangt, maarhaa- 

 re Zopyra of vonkskens hier en daar in de geheele ondermaanfche waerelt vcrfpreidt 

 leggen , en de ftraalen of invloeijingen van haare ftarren aantrekken en hegten ; In al- 

 le planten , dewelke een zadelyke kracht by zich hebben , volgen deze Zopyra of Zaad- 

 vonkskens altyd net zoodanige figuuren , als haar in 't begin ingedrukt zyn : Maar in 

 de bergen by 't maaken van de Edele gefteenten , heeft de natuur wat meer vryheid om 

 veelderhande figuuren dezelve in te drukken , ontleenende of afteikenende niet alleen 

 natuurlyke dingen , maar ook zoodanige werken en fchilderyen , die wy menfchen be- 

 dacht hebben , ten welker aanzien men de natuur van zoodanige bergen niet qualyk 

 ver^elyken kan by een zwangere moeder , die haar vrucht zomtyds zulke figuuren in- 

 drukt , als ze in haare bevattinge of gedachte begrepen heeft : Hier toe is zoo zeer 

 niet nodig , dat een berg , met Achaten zwanger , zoodanige figuuren , als hy den 

 Achaat indrukt , op gezetten tyde en in gelyke grootte en dikte hem zelven voordel- 

 Ie, om dezelve aan te zien, gelyk Jacobs fchaapen de gefchilderde do kj es deden , en 

 gelyk zommige van den Achaat voorgeeven, dat de zwangere natuur van een Achaat- 

 berg de gedaante van heide of mofch ontleenen of afzien zoude van het mofch , 't welk 

 aan een tegenoverftaande berg groeide i maar zy ontleent haare figuur ook van afwe- 

 zende dingen, als ze maar in de natuur zienlyk zyn, als van dieren, huiflèlyke werk- 

 middelen en fchilderyen , die juift aan den tegenoverftaanden berg niet te vinden zyn : 

 Dit fpel van de natuur is zoo wonderbaar en verfcheiden , dat der menfchen oordeel en ver- 

 ftand onmogelyk 't zelve ter dege konnen verflaan , hoe zulks toegaat j immers in den A- 

 chaat 'bevinden wy grotere vryheid van de fpelende natuur dan in eenig ander fchepfel , en 

 Verbeeld kat zich in geene regelen vatten > by voorbeeldt , boven in 't Hooftdeel van den Donder» 

 Dondt- fteen hebben wy gezegt , dat de Martialifche geeft , natuurlyk praefident van den donder , 

 penen <j en ze lveii (leen voortbrengt in de gedaante van een flaand en quetfend werktuig : In de 

 taalt'. planten maaken de hemelfche diredeurs dezeivezoodanig , dat men daar uit haare aart 

 eenigzins bekennen magj als de Jovialifche geeft maakt zyne kruiden zacht , en wolach- 

 tig i Mars de zyne brandende of doornachtig } Zon en Venus fchoone bloemen , en 

 zoo voorts : Maar wat zullen wy van den Achaat zeggen , dewelke zoo veelderlcye 

 gedaante vertoont van menfchen , gedierten , oogen , handen , boomen , heide , 

 mofch, ruiters, wagens, ftykbeugels, zadels, toornen, en zoo voots: Welke alle 

 onder een hoofd qualyk konnen gebragt worden , of men moefte den zelven den ver- 

 Envcr- anderlyken Jan Totage Mercuriw toefchryven : Laat ons liever over -de mogentheit 

 der natuure ons verwonderen, en des Scheppers wysheit pryzen, dan al te wys willen 



der d'on- 



Teffts zy n en te onderzoeken dingen die boven ons begryp zyn , laatende ons vergenoegen x 

 t^Tre- als wy maar een weinig daar na raaden konnen. 



iantkln Aangaande de kracht dezes Steens, zoo bevinde ik, dat hy by de Maleijers en Ja- 

 ITndoor- vanen vry meer geacht word dan by onze Natiën, inzonderheit de Boomtjes- Achaten , 

 gr mn' en alle die van natuuren met eenige figuur getekent zyn : Dezen fchryven ze de kracht 

 k e ?tn- m toe den draagenden te bewaaren , dat hy van geen vergiftig of fchadelyk dier gebeten 

 jhïJppe» of gefteken word i en ik laat my voorftaan eenige ondervindinge daar van te hebben : 

 itZT Onlanks is het ook in 't werk geftelt aan een flaaf, die in zyn hand gefteken was door 

 uittrekken fe f en ynige pylen van den vifch Pylftaert, Tajiinaca marina-> waar van hem den ge- 

 l*ft. Ver ' heelen arm opfwol met grooten brand en pyn , doch een Boomtje-Achaat eerft in wa- 

 ter gelegt en verkoelt , en daar na op den fteek gebonden zynde is hy geneezen. 

 Eenan- Een ander Achaat , met roode droppen en oogen geteikent , beneemt den kalk zyne 

 tZdwT brandigheit , dat men hem zonder fchade in den mond kan houden , 't welk alhier dikwyls 

 in 't werk geftelt is door een zekeren goutzraid , bezitter van dien Steen, dewelke 

 m myn tegen woordigheit groote klompen kalk op den Steen fmeerde , en zonder fcha- 

 de in den mond hielde. 

 E, waar Uit de roode en geaderde Achaten, by dengemeenen man t' onrechte BatoeCeyhn 



ge* 



