i?r D' AMBOINSCH E 



Zyn hy worden by alle de Indianen in vry groter waarde gehouden dan by onze natie , hoe- 

 èm^ - ^ el ze van g een byzondere mooijigheit zyn , om dat ze dezelve toefchryven veele ver- 

 acht. borgene krachten , die meeft in een vvaangeloof en inbeeldinge beftaan. In 't gemeen 

 Hunby- worden hun de krachten totgefchreven van den dragenden gelukkig te maaken of in 

 ^dl-lllT ^ en O0r ^ o g °f in ^e koopmanfehap of in eenig andere hanteering, na dat het dier of 

 plante is daar ze van genomen zyn ■, hierom plegen zy dezelve zoo veel by malkander 

 te zoeken als ze krygen konnen en in een gordel om 't lyf te dragen , zoodanig dac 

 de fteenen zoo dicht op het bloote vleefch liggen , dat ze zomtyds met het vel over- 

 trokken en daar in genezen worden j dit doen inzonderheit dewelke hun in den oor- 

 log vaft en onquetsbaar willen maaken , het welk de Maleijers Cabbal noemen > heb- 

 bende miflfchien zulken konftje van de Joden geleert, die door hunne Cabala zulk vaft 

 maaken en andere wondere dingen beloven. Het is waar en men vertelt onder den ge- 

 meenen man veele raare voorvallen , dat 'er menfehen gezien zyn , die metgecnderleije wa- 

 penen hebben konnen gedoodt worden, tot dat men hun een ofmeerdiergelykefteent- 

 jes uit het lyf gefneden heeft , daar ze dezelve ingedrukt hadden; diergelyke gecaba- 

 lizeerde menfehen zyn ons volk in d' oorlogen voorgekomen , en de zaak is van geloof- 

 waardige officieren in der daat aldus bevonden, zoo dat het my niet luft de zei vetegen 

 Dm den te fpreken : Maar een ieder gezond Chriften weet wel, dat zulke krachten geenzins 

 Schryver natU u r lyk van een fteen of hout , maar gemeenlyk door duivelery by de kinderen des 

 #ök ongeloofs (zy mogen Mooren of Naam-Chriftenen zyn ,) konnen voortgebragt worden : 

 Derhalven als wy in 't vervolg van eenigÊ Meftica dergelyke dingen fchryven , gefchied 

 geenzins dat men ftraks geloof daar aan ftellen zal , maar alleen om te toonen wat de 

 ! Inlanders daar van vernaaien , en waarom zulke by ons ongeachte fteenen by deze na- 

 tie in zoo groote waarde komen > daar het doch allegaar beftaat in de inbeeldinge en 

 • finnelykheit van zommige menfehen. 

 Wa& Zeker wy Europeanen behoeven de Inlanders niet uit te lacchen , want wy zyn aan dat 



Europet cuwel zomtyds mede ziek : Hoe is anders in vorige tyden de Bezoar in zulke achtin- 

 hen niet g e gekomen en nu zoo veracht geworden j daarentegen is hedensdaags de leelyke Var- 

 kenfteen tot zulken hoogen prys gefteigert , dat men meer goet gout daar voor geeft 

 als hy groot is , als om dat men zich ingebeeldt heeft veel grootere krachten daar 

 in te fteeken dan ze in der daad hebben. 

 De proef ' Om nu de Mefiica van andere fteenen , die 't zelve fatzoen en koleur hebben te on- 

 vandezd- derfcheiden , hebben ze veele proefjes bedagt , die doch alle niet vaft gaan* inzon- 



%>e tegen- * J ° . p . c 



gefprwken. derheit ftellen zy tot een generaale proeve, dat een Meftica ia lenerpen azyn or zuur 

 Limoenzap gelegt koken moet , dat is , kleine bobbeltjes rondom zich opwerpen » 

 dit is wel in de meefte waar , echter houd ik die proeve niet voor goet , om dat de 

 mooifte fteentjes daar door bederven, en haaren glans verliezen : Men doet dan beter daC 

 Die men naukeurig kennen leert de gedaante , koleur , ftreepen en inzonderheit de plaats , daar 

 g ZtriT' ecni 3 Meftica gevonden is met eenig eigenfehap, als wy by ieder in 't byzonder zeggen 

 zullen. Door 't vuuren by nacht kan men ze niet toetfen , dewyl geen donker Meftica. 

 zulks doet , behal ven weinige en half doorfchynende , gelyk in 't vervolg op zyn plaats 

 zal aangetekent worden. 



Alle Meftica te befchryven is myn voornemen niet , maar alleen die my voorgeko- 

 men zyn, en voor eerft zoodanige die in menfehen en gedierten groeijen en dan vervol- 

 gens die in houte planten en andere fteenen gevonden worden : Waar by inzonderheit 

 aan te merken ftaat > dat de Meftica op geen land overvloediger gevonden worden 5 

 Dezelve dan op het land van Makkajjar , op het geheele Eiland Celebes en de naaft rondom 

 mÜftop gelegene Eilanden , zynde zulks buiten twyrfel een eigene natuur van die landen , daC 

 Makkaf- i n de dieren en planten meer fteen zap uit haar voetzel aangetrokken word dan op an- 

 lebcs, dere plaatzen.. De Meftica in 't gemeen word ook die eigenfehap toegefchreven , dat 

 ze by niemant gelukkiger zyn dan by den vinder, of die ze van den zei ven gefchon- 

 ken gekregen heeft» maar by geen kooper : zoo willen ook de Mooren, dat ze door 



hun- 



