D' AMBOINSCHE 



De Stea- 

 tites. 



Waar die 



Waar toe 

 die ge- 

 bruikt 

 worden. 



XLVIII. HOOFTDEEL. 



Steatlces. 



Teatites is een witte fteen den Albaft of Calappus-fteen gelyk , doch zonder 

 vafte figuur, in de gedaante van een klontje vet , gelyk Tlinius van zyn Steatites 

 ook zegt : En deze word gevonden in het vet van zommige fterke en vette 

 Indianen in 't hooft, in de nek en in de heupe , daar hy zonder pyn of be~ 

 letfel van den menfch groeit : hy is zoo hard en glad , dat men qualyk iets daar van 

 fchrabben kan , ganfch niet doorfchynende , zomtyds enkeld , zomtyds uit twee en 

 meer klompjes t' zaamen gezet , diergelyke ik maar een gezien hebbe. De Indiaanfche 

 Koningen hebben zekere tekenen of liever gifllngen , waar uit zy vermoeden dat zul- 

 ken fteen in een menfch fteke, wanneer zy dan om geringe oorzaaken zoodanige men- 

 fchen zullen dooden om dien fteen uit hun lyf te krygen , zoo weinig achten zy het 

 leven van een menfch. Zy dragen hem om liftig en verftandig te worden. 



De Ty- 

 gerfteen, 

 •waar ge- 

 vonden , 



en aan 

 ruien ver- 

 eert is. 



Een an- 

 der foort 

 uit een Re- 

 nofter. 



Een 3 de 

 uit een Q- 



liphant. 



XLIX. HOOFTDEEL. 



Tigrites. Tygerfteen, Meftica matsjang. 



DE Tygerfteen is gevonden op Sumatra in 't hooft van een Tygef omtrent 

 de herflenen , in de grootte van een ronde pruim , niet volkomen rond , 

 maar een weinig hoekig > en hier en daar met een gaatje als of 'er zand in 

 gèfteken had en uitgevallen was , zoo hard als een keifteen , grauwach- 

 tig van koleur doch vol rofle plekken , eenige figuuren verbeeldende : Men kon- 

 de daar uit befchouwen de hoofden van menfchen , paerden en andere dieren , dewelke 

 miflchien deze Moordenaar in zyn leven verfcheurt hadde , en welke afbeeldzels de 

 phantazie zyn' herfTenen en dien fteen ingedrukt hadde. Zeker Heer, van den welken 

 ik dien fteen hadde , en hem zelf gezien hadde uit het hooft van den Tyger haaien , 

 verklaarde dat het een zeer grote en verwoede Tyger was geweeft 5 die met veele fla- 

 gen en wonden qualyk konde gedoodt worden : De Indianen wilden den fteen ftraks 

 verbergen om tot hun gewoonlyk bygeloof te gebruiken , gelyk boven in 't XLIV7 

 Hooftdeel gezegt is, doch zyn gezag en achtbaarheit bragt te weeg, dat zy hem den 

 zei ven geven moeften : Hy is in 't jaar 16% 2. gezonden aan zyn Hoogheit den groo- 

 ten Hertog van Tófcanen. 



Een ander diergelyke Steen is eertyts gevonden in de herflenen van een Renofter 

 op Java , den welken zie befchreven in de werken van Jacobus Bontius Lil?. . . Cap- 

 in 't Maleitfch Meftica abbadac genaamt. Deze is by de Maleijers in groote waarde -, 

 dewyl ze van den zelven een weinigje in water gewreven inneemen tegens de verander- 

 de koorts om dezelve door 't fweeten te verdryven. Zoo heeft men ook in 't jaar 1656, 

 op Jambi in de herflenen van een Oliphant twee Meftica gevonden, het eene wit het 

 ander zwart: Hy was gedoodt van een Yzervarken, 't welk hem zyne pylen in de 00- 

 ren fchoot als hy het zelve wilde doot trappen. 



Een ander Renofterfteen wierde gevonden in 't jaar 16 72. op Batavia zoo lang als 

 een lid van een pink, eivormig, met het fpitfe eind in de herfepan ftekende , met het 

 dikkere in de herflenen uitpuilende zeer hard en grauw van koleur : Naar 'c verhalen 

 van andere ooggetuigen waaren de beelden op den voorfchreven Tygerfteen veel duide- 



lyker 



