io g iï AMBOINS C H E 



geefch, Tedrade Touo d' Efpinha , Maleitfch, Culiga Landa: Deze is klein, niet 

 grooter dan een musquetkogel > ros , glad als Spaanfche zeep , byzonder als men hem nat 

 maakt , op het minfte aanraken de tonge zyn bitterheit meedeelende , hy is weinig te 

 J^lrdc. vinden en zeer dier , want de waarde dezes fteens is hedendaags zoo hoog geklom- 

 men > dat men het ftuk van 60 tot 100 Ryksdaalders verkoopt : Van zyne krachten 

 hebben andere genoegzaam gefchreyen * zyn gemeene proef is, dat hy in water gelegt 

 Z y n . het zelve terftont bitter maakt, ingenomen het zweet uitdryft en daar door den brand 

 veZe. van de koortfe bluft. DeSinezen noemen hem Ho-ti-fchoo , dat is , wilde Varkenfteen > 

 verftaande miflehien daar onder mede de Yzervarkens , gelykwy in 't gemeen ook doen. 

 Hunprocf. Z y hebben noch een an( j er proef, nemende den fteen in de handt en houden hem 

 beflooten , tot dat hy warm word , dan zuigen ze op den arm en zoo ze eenige bitter- 

 heit proeven, zoo houden ze hem voor goet. De on ze hebben dit nagedaan, maar het 

 marde f c hy n t dat onze jongen te dik zyn , of dat deze proef niet altyt vaft gaat. De befte wor- 

 h $nden den omtrent Malakka gevonden , en tegen over op Sumatra in de ftad Bancaks j op 

 worden. de Kuft Coromana > e i , op Qeilon en andere plaatzen vind men ook wel Yzervarkens , 



maar die hebben geenen fteen, • of die ze hebben zyn de befte niet. 

 Etnan- De gemeene Varkenfteen ook Tedra de Tor co genaamt , in 't Maleitfch , Meflica de 

 %£ X' Soho> doch beter Meflica babi, zegt men te groeijen in de ftiaage van wilde Varkens : 

 van min- [) eze vallen op Sucutana en in het Landfchap Tampas,* daar ze de wilde berglieden aan 

 tnzylts de ftrandwoonders brengen, naar hun zeggen uit eenige wilde Varkens gehaalt. Deze 

 thrlvêm zyn grooter dan de voorfchrevene, ligter en zoo ros niet, maar vaal als een half gebak- 

 ken fteen , zoo glad niet , en moeten wel 6 uuren in 't water leggen , eer het bitter 

 word j zy hebben dikwyls een viitig aanwas , gelyk de TiU Torcorum in 't voorgaan- 

 de Hooftdeel , daarom wy in 't eerfte meenden , dat wy den regten Tedra de Torco 

 gevonden hadden , doch geene bitterheit daar aan proevende, hielden ze 't voor een 

 ondeugend goet. Ik hebbe 6 diergelyke fteenen gezien, door de* Portugezen aan on- 

 zen Refident op Timor verkocht onder den naam van opregte Tedra de Torco , gelyk 

 miflehien waar was , want naar myn oordeel warenze gekomen van wilde Varkens op 

 het groot Eiland Ende vallende: Zy waren in de grootte van een okkernoot} zommige 

 kleinder van fubftantie , en van koleur als even gezegt : Na dat ze 6 uuren in water gelegen 

 hadden , gaven ze aan het zelve een natuurlyke fmaak van Slangenhout , waar uit men oor- 

 deelen zoude, dat de Varkens de wortelen van Slangenhout eeten, en dat het Slan- 

 genhout , 't welk mede op Ende groeit , dezelve kracht hebbe als d&Varkenften ; doch 

 op het zelffte Eiland vind men ook Yzervarkens , maar kleinder van lyf dan de Ma- 

 lakkifche en met korte pennen , meer naar Eegels dan Varkens gelykende. 



Lapïllï é felle aprï. 



Een der- In de galblaas van de wilde Varkens vind men ook zomtyts kleine hoekige fteentjes 

 ^ oor '- als citeren , hooggeel als donker ooker , zommige hardachtig , zommige bryzelig, 

 van fmaak zoo bitter als galle , doch niet fterk > deze zyn noch niet onderzocht wat 

 krachten zy hebben : Ik heb in eene blaas 7 ftuks gevonden , alle ruim zoo groot als 

 cv^et, hoekig* glad, tufichen de tanden brokelig. In een ander wilt Varken op Boero 

 zyn gevonden 3 fteentjes in de grootte van piftool-kogels , mede hoekig en brokelig 

 als uit veele kleine ftukken t' zamen gezet : De eerfte 7 fteentjes zyn gevonden in een 

 galblaaze van een mager wild Varken of wilden Beer, op Hitoe in 'tjaaandd7.inde 

 grootte en gedaante als kleine hoekige boontjes; zy lieten zich ligt fchrabben en wry- 

 ven tot poeijer, van koleur regt als drooge geele gom oïGutta Cambodja. 



Pedra de Porco van* Larentuque. 



Ee» vier, Deze Tedra de Torco is in de grootte van een Lemon nipü of kleinder , word van 



defoort, fe 



