3 t 4 D' AMBOINSCHE 



Plinius tpünhis j dewelke Lib. 37. Cap. 10. en 11. veele diergelyke Steenen befchryftv 

 XTn%°y'e- naar ^ e dieren en planten hen noemende , daar in ze miffchien groeijen of eenige ge- 

 Ze^tleifn ^Y^ ^ °* aar mec * e hebben , dewelke dus lange by onze Juweliers onbekent geweeft of 

 voorttee- voor fabulen gehouden worden , doch nu allenkskens weder aan den dach komen. Zoo 

 is het zeggen van 't baaren der Steenen geen nieuw maar een out gevoelen, wantïV/- 

 nius fchryft het zelfde van zynen Gemonïtes en Theantites , dat die op hunne tyden 

 ook baaren zouden. In 't Maleitfch worden ze genoemt Meftica bia garu , of alleen 

 Meftica bia , om dat ze meeft van eene fubftantie en koleur zyn j uit wat Schulpen zy 

 voortkomen, zie mede boven van de Chama afpera in 't II. Boek , Hooftd. XXVIII. 

 Hm ge- Hun gebruik is om ze tot een Rariteit te bewaaren ; de mooifte daar onder worden in 

 zilvere ringen gevat , en de Inlanders dragen ze om gelukkig te zyn in 't viflchen , Moffels 

 en Schulpen op te zoeken en diergelyke kolt uit de zee te halen : De voornoemde Sinefche 

 Vrouw fchryft door dezen Steen haar zelf eenige gauwigheit toe,dat ze op ftrand wandelen- 

 de aan de gaatjes in 't zand bekennen kan , wat Schulpen en Moffelen daar onder fte- 

 ' ken , en zeker , zy weet zulke rare Moffelen op te zoeken , die niemantanders vinden kan. 

 •waarde ^ an ^ e moo ^ e » ^ie ronc * en blank zyn , koopt men het ftuk voor een Ryksdaalder , 

 de andere zyn geen quirtje waert. De Inlanders toetzen ze gelyk andere Meftica 'm 

 Toack, Azyn, ofLimoenzap, 't welk ik mede verwerpe, om dat de glans daar door 

 bederft-, ook zommige van de mooifte , diehard, keiachtig en klaar zyn , doen zulks 

 niet of qualyk , en niet te min zyn ze vand' opregte -, want geen fteen , die hard en digt 

 van fubftantie is , kan zulks doen , hy mag een Meftica zyn of niet. 

 vyadeee» ^ e v yfde Chamites word onder de Katoogen gerekent , en tot noch toe uit misvatting 

 fom-tvan voor ee nen natuurlyken Bergfteen gehouden, daar ze nochtans groeijen in een flach. 

 gen. van- de Chama of Nagelfchulp -, by de Sinezen bekent, om dat ze zoo fcherp van na- 



gelen zyn , dat het iemant , die zich daar aan verzeert, zoodanig fmert, als of hy met 

 vuur ge brandt was. Zy vallen veel in de bocht van Cantong en aan d' Ooft zy de van 

 Ceilon , waar van het komt dat men ze met de natuurlyke Katoogen vermengt , dewel- 

 ke mede op Ceilon vallen. De Steen of Mefiica hier van is rond in de grootte van een 

 Waartoe grauw erweet , vuilwit of grauwachtig met een paerlftraal als andere Katoogen: Van 

 f e £ƒ" de zelve , met gaten doorboort en aan fnoeren geregen , worden Braceletten ge- 

 wordea. maakt. Een diergelyke Katoog, doch groter zie befchreven boven in 'tXL. Hooftdeel. 



LXV. HOOFTDEEL. 



Tellinites , Ctenites. Bia Batu. 



• 



Tdlini , ""W— ^ Aar worden Steenen gevonden , de gedaante van verfcheide Schulpen heb- 



tes wat ^ bende , waar van men noch niet zeker is , of ze in de Schulpen groeijen of 



JL^J buiten dezelve uit een klomp aarde geformeert worden : Immers men vind 



ze buiten de Schulp , ja zomtyts op plaatzen daar diergelyke niet omtrent zyn , 



waar van ik deze twee foorten aangemerkt hebbe. 



De eerp Tellinites is geformeert als eene van de Tellina boven in 't II. Boek , Hooftdeel XXXIIL 



foori " befchreven , inzonderheit van de zefte foorte , dewelke langwerpig zyn , en een ander wat 



ronder of uit den ronden driezydig , gelyk de Schulp Bia matta doa : Het zyn onzienly ke 



Steenen als of ze uit eene vuile donkergeele roffe aarde flegts verfteent waren , achter 



met twee billetjes en een keep , voorts effen zonder ftreep , redelyk hard , nochtans 



Worden met ccn mes ligt te fchrabben. Men vind ze op Java op den ftrand van Remban en 



tlll ge ' Laftfam. Ik weet geen ander gebruik daar van, als dat de Chinezen dezelve gaerneby 



hun voeren op hunne vaartuigen: Deze TeÜinitis vind men ook omtrcntGr//^ by Vudunam 



