33* D' AMBOINSCHE 



I LXXIX. HOOFTDEEL 



Satfchico. Alabaftrites & Lychnites Chinenfis. 



De Sax- y"*^ Atfchico of Satfcheo is een flach van Alabaft in Sina zoo verfcheiden van koleu- 

 cttnefche ^^ ren > dat men a ^ e ^ e bukken en veranderingen qualyk voor een Steen houden 

 AUbaft. ^J kan. 



De eerfte D'eerfte en gemeende is geelachtigwit , aan fubftantieen hardigheit het reg- 



vlrfcfai te Alabaft gelyk, niet eenparig van koleur , want de eene helft des Steens is geelach- 

 dentlyk tig of vuilwit , d' andere helft bleekrood , daar hy ook wel zoo hard is -, zommigeook 

 leur. wel uit wit en lichtrood gemengt als beelde wafch: Men ziet 'er ook plekken in van 

 zwarte adertjes als takken van een doornboom ; andere ftukken zyn eenparig geel als 

 Waar toe bleek wafch , en zoo die eenparig van koleur zyn wojjjp'en ze gebruikt tot Signetten 

 brmkt voor den gemeenen man, want wy hebben boven gezegt, dat de Steen Joc of Onyx al- 

 worden. ] een t ot des Keizers-wapen genomen word : Uit de ftukken , uit roodgeel en wit ge- 

 mengt, worden fchoone gebeelde fchaaltjes en kopjes gefneden, dewelke men 'm Sina 

 onder huisraad rekent, en die men met reden voor deMyrrhina der Ouden mogt hou- 

 den. 

 De twee- Men vind noch eenen anderen Steen in Sina van den zelfden naam, dochbyd'on- 

 tenlmlgte ze voor een fooxX. van Marmor of Jafpis gehouden , myns oordeels ten onregte , dewyl 

 V w' P ' S h y noch de hardigheit noch den glans van die beide heeft. Men vind ftukken daar van 

 vierkant als een Leye ingevat, donkergroen met veelderlei je aderen door malkander Jo- 

 ïot -welk pende , ende eenige Landfchappen , bergen en rivieren vertoonende : Deze in dunne 

 gW^ ta f e j t j es g e f nec jen en ingevat , hangen de Sinezen op in hunne huizen in plaats van 



fchilderyen. 

 •tGevoe- Boëtius in zyn Gemmarium Lib. 2. Cap. 269. is van die mening, dat 'er een onder» 

 k» van fcheit behoorde te zyn tuflchen Alabaftrites en Alabaftrum, ftellende het laatfte eenen 

 oveTdeA- weeken Steen te zyn -, dien men gemakkelyk fnyden kan , die het ingegote water niet wel 

 lïtuf! noudt > en den welken men tot gyps gebruiken kan, gelyk meeft alle Alabaft is, dat 

 ftrum. men in Duitsland vindt , en daarom Spath genaamt word. Alabaftrites daarentegen 

 hard en niet zoo gemakkelyk om te fnyden, geene vochtigheit in zich drinkende , doch 

 nech al weeker dan marmer , en daarom bequaam tot zalfdoozen. Hy oordeelt dan dat 

 Alabaftrum een beginnende Steen zy , die uit zyn klei eerft begint hard te worden en 

 metter tyd de hardigheit van Alabaftrites bekomt , gelyk deze in 't vervolg tot mar- 

 mer word; maar dewyl ik zulk eene onderfcheit by Tlinim en d' Ouden niet vind, 

 dewelke akyd Alabaftrum voor eene zalfdooze houden , en Alabaftrites voor eenen Steen , 

 . waar van ze gemaakt worden j zoo ftel ik Alabaftrites tot eenen gemeenen naam tot 

 alle weeke en veel ver wige Steenen , dewelke aan hardigheit en glans den marmer wy- 

 m dn- ken. By den zelven Boëtius op de voornoemde plaats vind men noch een ander foort 

 JmbSSm van Alab aftrites omtrent de ftad Menz groeijende, aan veelheit van verwen en aardig 

 Lt S« US lopen van aderen den Jafpis gelyk , en daarom van Boëtius voor eenen onvolmaakte» 

 dZTfrll Jafpü gehouden , waar onder men brengen kan den voornoemden Sinefchen gemar- 

 kt», merden Tafelfteenj doch ik vertrouwe, dat de geleerde onder de Sinezen een onder- 

 fcheit maken tuflchen den gemarmerden Tafelfteen en den eerften Satfchico , dewelke 

 immers in hardigheit en fchilderyen merkelyk verfchillen. 

 De derde Noch een derde foort van Satfchico , in 't jaar 1 6y 1 . uit Sina in Amboina gebragt, 

 ■f^hnites zoude ik houden voor den Lychmtes van Tliniw, 't welk een foort van Alabaft of wit- 

 Smoniïs. te marm er wezen zal, aldus genaamt, als of men Kaerze-Steen zeide, dewyl hym de ' 

 holle tergen by het licht der kaerzen gekapt, en miftchien ook geformeert word : Uit 

 dezen Steen quamen omtrent 40 ftuks in Amboina* tot kopjes, fchaaltjes en bekertjes 



