33i D' AMBOINSCHE 



LXXX. HOOFT DEEL. 



Amianthus Ambonicus. Batoe Ramboe. 



DeAmi* T| ^ En flach van den Amianthus* 't welk onze Apothekers t' onrechte Ahmenplu- 

 Amboni- w\ mo f um noemen , vind men in Ambon op Leytimor , inzonderheit in de valleye 



E 



cus. zje de J ^ der riviere Way-hau of ifafr» gantong , by d' onze den ^f genaamt , waar 

 Lvn £ y in men geheele klippen vind van dezen baftaart Amianthus , buiten hard en 



tete-H. zwartgrauw , doch fchilfFerig , en als men 2 of 3 van de buitenfte korften afneemt» 

 Watheth zoo vind men den Amianthus als gryze haairen , doch vaft aan malkander klevende en 

 TefcZe- g met vee ^ e zeegroene fchilfferen op malkander leggende , dewelke beter het Talcum ge- 

 ven. lyken , waar voor hy ook in Europa aangezien is : Hy fplintert ligt , zoo wel in haairt- 

 jes als in fchubben , dewelke op de huid een jeuken veroorzaken , gelyk de geftotene 

 Amianthus > of Krevelkruid pleeg te doen. Men kan egter met zagt flypen groote ftuk- 

 jes daar van krygetf , dewelke uit den zwartgroenen en gryzen mooi blinken , ook in 

 de lucht harder worden : Doch aan den Amboinfchen is het gryze altyd meeft , en die 

 veel groen heeft > gelykt met Zyne fchilfferen beter naar het Talcum. Uit de yoornoem- 

 Waar die de rivier d'Alf en der zelver kind Waynitoe worden veele zoodanige ftukjeseen vinger 

 wZ de * ^ an S en kleinder uitgedreven , die^men dan verftrooit vind langs den geheelen hoek Oevi- 

 baieffens tetto, by d' onze genaamt de Galghoek , daar ze dan eenen langen tyd in de zon liggende 

 fibappetT ^ e groenigheit verliezen en uit den gryzen grauw worden , en zulke kleeverige of aantrek- 

 amge- kende krachten bekomen , dat ze aan natte lippen gehouden vaft daar aan kleeven en fchier 

 het vel af haaien» als men ze weder aftrekt ; doch een tyd lang in huis bewaart vermindert 

 deze aantrekkende kracht allenkskens : Een weinig van dit kleeven word men ook gewaar 

 aan die (tukken , die men var/èh uit de klippen kapt , als men ze eenige dagen in de zonne 

 legt, dewelke daarenboven ook eenen aardachtigen reuk en frnaak behouden , en als men 

 ze met water op eenen fteen wryft, zoo worden ze tot een witach tig papje. De geheele 

 ftrand van Waynitoe tot voorby Oud Amahoejfoe heeft verfcheide rivieren , ook zwart- 

 achtige klippen , dewelke brokkelig en fchilfFerig , zwartgroen en loodverwig zyn , 

 mede naar het Talcum aardende , waar in zommige Sinefche bergkenners my verzeker- 

 den loot te fleeken , 't welk door middel van ander loot moefte uitgetrokken worden , 

 doch het is tot noch toe niet onderzocht. In de rivier de Oliphant ftaan diergelyke 

 klippen» ook brengt zy voort noch andere Steenen van groen, bruin en zwart gemar- 

 mert , die men ook voor groene marmer zoude aanzien , zoo ze niet te brokkelig wa. 

 ren. Egter vind men zoodanige harde en maffive ftukken , dat men kleine mortieren 

 en fchaaltjes daar van maken kan. 

 Word in Diergelyke klippen van baftaart Amianthus en Talcum heugt my gezien te hebben 

 mTdfge"- 1 in Duitsland, 'm dat gedeelte van den berg Melibocus , 't welk het Rhyngouw uitmaakt, 

 tnnden. e n de hoogte (de HÖhe) genaamt word , omtrent het overoude Stamhuis van Catzenel- 

 lehogen* wiens vervallene muuren meeft van dezen Steen gemaakt zyn en de gryze oud- 

 heit vertoonen , en vier mylen daar van daan het Kafteel Koninkfteen % doch alle de- 

 ze houd men voor een aart van Leijen of SchilfFerfteen. 

 Heeft ge- De Amboinfche Amianthus heeft mede groote gelykenis met den Lapis Cononorenfis ■> 

 metdeVz* in * x Portugeefch Tedra de C/inanoor genaamt, by andere voor den Lapis Armenus ge- 

 dra de Ca- houden , dewelke groenachtig is met grys gemengt , doch 't groene is hier aan het 

 meefte , langdraadig en fplinterig , harder dan d' Amboinfche, en zoo aardachtig niet 

 van reuk, maar eer hoornachtig en met water gewreeven, 't zelve wit verwende. An- 

 dere ftukken zyn donkergroen, breedfchilfFerig als d' Amboinfche , doch noch al har- 

 Wordin der dan Talcum behoort te zyn , anders van den zelfften reuk en fmaak. Deze Steen 

 m^vooT word cioor g enee l Indien vervoert tot eenig medicinaal gebruik, en men moet hem op 



Bata- 



