BS D' AMBOINSCHE 



den ftrand niet bekennen kondej deze alle wierden van hun baft gezuivert, van de rak- 

 ken berooft, en daar door zoo glad gemaakt als of ze gefchuurt waren : Men heeft tot 

 noch toe niet eigentlyk ervaren konnen , van waar al dit hout kwam , zynde voor 

 Jftf'/r* en na dien ^ d dier g el Y k niet meer gezienj behalven dat men voor zeker weet, datinde 

 fpoekn der bocht van Kelkepoeti of Elipa Toeti op Kerams Zuidzyde, een groot ftuklandts, dat 

 èojch-™ roet hooge boomen bezet was , gezonken is , ook dat alle groote Rivieren van 

 Keram door den geweldigen regen in dat jaar veele Hukken landts met boomen en al 

 hebben uitgedreven : Toen waren de zoutbranders in hun fchik , dewelke dit hout op- 

 haalden en kloofden , zoo wel tot het zoutbranden als tot de keuken. Nopens het zout- 

 branden , het is een moeilyk en verdrietigen arbeid , om dat het zoo geweldig rookt , als 

 men 't zoutwater daar op fprengt - t hoewel het gekloofde hout een tyd lang te voren in de 

 kriethl'ut zon moet g^roogt zvn : Dewyl ze ook geen onderfcheid maken en ook niet wel maken 

 isniet e-ven konnen tufïchen 't een en 't ander dryfhout, maar door malkander nemen zoo als 't hun 

 quaam. voor k omt f zoo fc an men we j denken , dat het een zout ook beter zy als t' ander, inzon- 

 derheir dienden zy daar op te letten , dat ze geen melkhout , 't welk eene fchadelyke en 

 bytende melk heeft > hier toe nemen , 't welk een fchadelyk zout voor de tanden geeft j ge- 

 lyk ook de kalk , die men van koraalfteen met zoodanig hout brand , en zomtyds tot 

 het Tinang-eeten gebruikt , bevonden word het tandvleefch los te byten. 



LXXXVI. HOOFTDEEL 

 Lapis Cordialis. 



D-elsvpz ~~TT^k ^ ze * s een S emaa ^ te S teen ^ oor ^ e Portugezen teGea 3 doch nu door geheel 

 Cordialis ra Indien vervoert wegens zyne goede krachten ; doch waar van hy gemaakt 



Jen. ^M word is my onbekent , behalven dat naar oogenfchyn en fmaak zyne voor- 



VtGe ™ Un ~" naamfte ingrediënten zyn, gemalen gout, Bezoar, Ambra en Mufcus. Hy 



Schryver, heeft de grootte en gedaante van een duiven-ei of van een klein hoender-ei , van buiten 

 Ingemaakt fchynt hy verguit , van binnen don kergrauw met goude puntjes blinkende, zacht om te 

 ™ ord ' wryven , en klaarlyk naar Mufcus en Ambra riekende ; van zyn gebruik en krachten 

 heb ik 't volgende uit een (MS.} gefchreven Boek, van Goa gezonden, uithetPortu- 

 geefch aldus overgezet: 



Verulin* Deze Steen is het uitnemende en werkzaamfte Cordiaal , dat 'er tot noch toe ge- 

 mt het vonden is , en daar is geen ander dezen gelyk : De Bezoar of eenig ander Cor- 

 geefch n»- diaal kan by dit niet vergeleken worden j die het onderzoekt zal de uitwerkinge van het 

 brachten 2elve vinden, gevoelen, en meer, als ik zegge ofte aanwyze, bevinden. 

 werking j t De quantiteit die men van dezen Steen inneemt , zal 't gewigt van 6 gerfte kor- 



van deze» , * r . . j 



LapisCor- reis zyn , doch wat meer of min doet geen quaad. 



shalls ' 2. In de brandende heete koortzen , wanneer de zieke met groten dorft bevangen 



is , zoo mag men hem alle uuren iets van dezen Steen met water ingeeven , want hy doet 

 niet alleen geen quaad of fchade, maar verilaat ook de groote hitte en dorft, en maakt 

 dat de quaadheit van de ziekte niet aan 't hart flaat , daar by verilerkt en verheugt hy 

 op een wonderlyke wyze. 



3 . Zoo 't gebeurde dat de kranke tot wyn genegen is , zoo zal men hem een wei- 

 nig van dezen Steen met wyn ingeeven. 



4. Wanneer iemand geen koorts hebbende, zich bedroeft en zwaarmoedig bevoelt , 

 dat hy neeme van dezen Steen met wyn, en hy zal zich terftont verligt gevoelen. 



f. Koorts met zwaarmoedigheit hebbende zal men van den zei ven met water innee- 



men, en indien de koorts klein is en de droef heit aandringt, zoo mag men den zel- 



ven met gewaterden wyn inneemen. 



6. De 



