48 ; RUMPHIA. 
ut Europeos ab omni conatu deterrerent , quo propriam hujus veneni, quod in bello tantopere 
reformidabant, indagare origineih idque ipsis surripere possent. Hine quoque factum est , ut Runrmus. 
haud secus ac multi alii ante et post illum auctores, de recta via aberraverit, cum arborem, in 
Moluccis non crescentem , ipse non viderit, delineationem ejus ad ramos ex Celebes allatos expresserit . 
denique a solis indigenis quandam ejus notitiam percipere potuerit (1). « Pestiferam hanc arborem , » 
inquit, « natura procul a sedibus hominum sejunxit; crescit in montibus nudis et jam e longinquo 
» agnoscitur, cum nulla circa illam sylva durare potest et ager sub illa sterilis est et exusta. Efficaciam 
» ejus veneni et avium penne, sub illa reperte , indicabunt : aérem enim circa hane. arborem adeo 
» esse infectam, ut aves in ramis desidere cupientes mox vertigine corripiantur et mortuo humi 
» decidant. » — Res sané digna memoriá, quod et hodie ejusmodi fabellee in compluribus Java partibus 
divulgate reperiuntur: quibus ut fides haberetur haud parum contulit Forrsch , cujus commentatio 
omnino ita scripta est, quasi suis ipse oculis omnia vidisset et investigasset. Illi si credas, qui in 
Javà scelerum erant convicti, damnari solebant, ut venenum ex arbore Pohon Upas colligerent , 
quippe cujus in viciniá nullum animans posset durare : neque enim homines solum aliaque majora 
animalia celeriter ibi exanimari , sed aves etiam, quee in ramis desiderent et pisces rivulorum , quibus 
letalis arboris umbra immineret. Pauci admodum, qui hujus laboris damnati essent, morti sese 
eripiebant, quibus succum venenatum, quo indigenz sagittas inficerent, referentibus vita condona- 
luribus Java? regionibus administrari solebat (35. 
1 
batur. Idem venenum capitis damnatis in 
Hoc veneno nonnunquam principum Indicorum jussu graviorum criminum reos necatos fuisse. 
non est quod addubitemus : ipse enim Ruuemus /. c. p. 269 de ea re hee refert : « Efficacissima 
» hujus veneni species dimidio hore, haud raro etiam minus quam quarta hore parte, mortem 
» certissimam affert : neque ulla adhuc antidota adversus illud inventa sunt, quorum reges Macassarum 
» sepe in maleficis periculum fecerunt. Quin etiam quo magis veneni vim indagarent, quosdam 
» maleficos in digito pedis aut pollice tantum sagittà vulnerari partemque lesam statim amputari 
» et rité alligari jusserunt , ut viderent an forte iste homo posset servari ; sed atrox venenum jam per 
» venas totumque corpus dilapsum hominem necabat. »— Preterea in omnibus adhuc Java regionibus, 
in quibus hee arbor reperitur, difficillime inducuntur incole, ut propius ad eam accedant et letalem 
succum colligant, timentes haud injuriá, ne vaporibus ex eá vulneratá aut casá assurgentibus 
tumores , pustulas vehementissime prurientes , imo gravissimam oculorum inflammationem contrahant. 
Sic in iis, quee de arbore toxicariá memoriz prodidit, Lescuenautt narrat, Javanum, cui ut florentes 
sibi ramulos afferret imperaverat, cum ramos aliquot abscidisset ut in truncum adscenderet , gravissimo 
laborasse morbo. Descendere ex arbore coacti corpus intumuit et per complures dies miser homo 
verligine , nauseis et vomitu dirissimé excruciabatur, cum alter Javanus, qui in verticem adscenderat 
et que petebat retulerat, nullo malo afficeretur, et ipse Lescurnautr arboris strate exhalationi nullo se 
detrimento exponeret. Cum vero omnes omnino indigene que ex arbore lesá effluunt tantopere 
reformident, quid est quod miremur, antiquiori saltem tempore, in primis maleficis usos esse principes 
Javanos, ut succo illo venenato ad venationis usum potirentur? — Mihi quidem , qui probé sciam , 
quam atrocibus olim suppliciis parvi hi tyranni subditos afficerent et fortasse adhuc, licet minus 
aperte , afficiant , haudquaquam ea res improbabilis videtur ! 
pupillum, paucos annos natum, Susuhunan sive Imperatorem Djocjokartensem , moliretur, famam ubivis divulgari jussit, 
posse se ex hominum conspectu evanescere et uno temporis momento immensum spatium percurrere. Que quamvis 
absurda credula plebs tam diu vera existimavit, donec a majori sociorum numero relictus in deditionem venire cogeretur. 
(1) Multa in his congruunt cum iis, quee Camenzo 7. e. de ed refert : «Ipo seu Hypo arbor est mediocris , folio parvo et 
» obscuré virenti, quae tam maligne et nociv est qualitatis, ut omne virens umbrá suá interimat, unde narrant in 
» circuitu et umbre distinctu plurima ossium mortuorum hominum animaliumve videri. Circumvicinas etiam plantas 
» enecat, et aves insidentes interficere ferunt, si Nucis Vomice Igasur plantam non invenerint, quà repertá vitá quidem 
» donantur et servantur, sed defluvium patiuntur plumarum. » 
(2) Ecce quee Vatenryn Z. c. de eû re refert : « unus potentissimorum quondam regum in insula Celebes hujus rei (scilicet , 
» celeris ejus effectus) aliquando manifesta quaedam edidit specimina , duobus hominibus capite damnatis pugione veneno 
» imbuto in summo pollice punctis, ita ut vix sanguis e vulnere efflueret, et confestim aut simul uno eodemque tempore 
» brachio amputato : quod idem duobus aliis in pollice pedis factum est, cruribus eodem statim tempore abscissis : sed 
» brevi post quatuor isti homines occubuerunt, cet. » 
