49 RUMPHIA. 
ambitu, novum ac plane singularem adspectum loco prebet; his autem conis totà longitudine 
perforatis aqua aut calida, aut frigida perpetuo erumpit et nova semper ejusdem materie terrena 
ponit sedimenta. Alio denique loco (qua de re hie quedam afferre statueram) inter montes declives , 
qui jugo altissimo sunt vieini, passim reperiuntur hiatus ambitus subinde satis magni, omnibus, 
que vitá gaudent, exitium minantes. Incredibile dictu est, quanto repente horrore afficiatur animus, 
cum nihil ejusmodi suspicatus improviso in eum locum incideris, et densá nemorum umbrá egressus 
solitudinem ante te conspexeris, in quà nullum vegetationis apparet vestigium tristesque variorum 
animalium, etiam tigridum, hic illic sparse reliquie et insectorum cumuli vaporum hic e terra 
adscendentium , quibus enecata fuerunt , pestilentem naturam testantur. In agro Preangerano exitialis 
ejusmodi locus est in monte, cujus incendium nunc quidem exstinctum est, Talagabodas, in 
Prafecturà Limbangan, et nonnulla alia in aliis Java regionibus inveniuntur, veluti vallis, cujus 
Lounon in Edinburgh New phil. Journ. 1832. p. 102 fecit mentionem , Guwo Upas ( vallis venenata) 
dicta, aliquot milliaribus anglicis a Bator in finibus provinciarum Pekkalongang et Bangu-maas 
dissita. Videtur autem semper requiri ingens aquarum colluvies cum vulcanicá quádam soli effer- 
vescentiá conjuncta, ut exhalationes tam perniciose omni generi animantium gigni possint. Hoc 
saltem in Talagabodas obtinet, cujus in vertice craterem lacus implet forme elliptice, bis mille 
amplius pedes longus et 5400 pedes supra maris superficiem elevatus. Hunc lacum collibus continuis 
inclusum indigene mare sulphuris appellare solent ob ingentem copiam sulphatorum margines 
ejus ambientium. Hi licet latè aérem vaporibus sulphuris et hydro-sulphuris inficiant, ita quidem, 
ut multi homines non siné gravi molestiá spirare queant, non tamen hic in ipsà crateris margine 
letales ille animantium vite exhalationes adscendunt, sed paulo longius ab isto mari sulphuris, ubi per 
montis latus inter orientem et austrum situm descenditur. Illic per longum spatium solum vulca- 
nicum, hic illic tantum aridà graminis specie tectum, non solum vapores hydro-sulphureticos, 
sed etiam tantum gaz acidi carbonici ac precipue vapores sulphurosos exhalat , ut plerisque animalibus 
quam celerrime spiritus intercludatur eaque suffocata inter convulsiones exanimentur. Notandum autem 
videtur, hunc locum quasi vallem esse in radicibus unius eorum collium, quibus mare sulphuris , 
modo memoratum , cingitur ; ex fissuris autem hujus collis perpetuo stillare aquam acido sulphuroso et 
acido sulphurico impregnatam compluribusque locis confluentem. Hujus autem haustus non minus 
quam exhalationes gaziformes , de quibus locutus sum , economie» animali letales esse, verisimile est. Ut 
ut est, externa obtegumenta cadaverum quadrupedum atque avium , que hic reperiuntur, longè minus 
sunt corrupla, quam ossa, qua corrosa sunt; insecta autem, quorum plerumque acervi in fissuris 
saxorum congesti sunt, sulphure incrustata et parietes saxorum, in quibus nullum vegetationis 
cernitur vestigium , sulphure sublimato obducti sunt. Ob cadavera, que semper hoc loco inveniuntur, 
indigenz istam plagam Tampat mattie (quod sedem aut domum mortis significat) dixerunt : alii 
Kawa mattie (1. e. craterem aut locum declivem vel profundum , aut etiam simpliciter locum mortis), 
alii subinde Padjagalang sive Padjagollang (i. e. lanienam) appellant. Hominibus in horrendo illo 
loco commorantibus minus est periculum quam animalibus, quorum ingens numerus, grato loci 
calore invitatus, imprudens in perniciem ruit, quam tristes eorum reliquie testantur. Ceterum 
hominibus hoc Kawa mattie adeuntibus (1) nullum est periculum, modo caveant , ne diutius in eo 
commorentur, neve omnino in solo pestem exhalanti recumbant aut quiescant : quin levissimus 
verliginis aut interclusi spiritus sensus debet sufficere, ut quam celerrimé ea loca relinquant. 
Ex iis و‎ que Sacerdos Muhametanus Abu- Bakkar e vico Trogon Viro Orn. Paren retulit, idem phe- 
nomenon in loco Kawa-manok dicto (i. e. crater aut profunda sedes avium) in jugo, quod a monte 
Gunung Guntur ad Gunung Papandayang , quorum uterque est ignivomus , extenditur, conspici 
apparet. In regione etiam Solonensi agri Regii, in monte Lawoe sive Lauhu, complures sunt 
spelunce, que ob eam causam diligenter sunt clause, in quibus volucres celeriter per convulsiones 
(1) Nobilissimus vos Kıssıseer, vir optime meritus de cultura Coffee, Indigofere et Nicotiane in agro Preangerano 
promovenda et emendandà, cum montem Talagabodas inviseret, diutius quam horá in hoc Kawa mattie commoratus 
est neque ullo anxietatis sensu afficiebatur. Sed complures indigenarum ; qui eum comitabantur, brevi tempore postquam 
in hune locum descenderant , spiritum sibi intercludi querebantur. Gallinse, quas secum attulerant paucis minutis horae 
partibus moriebantur et canis, postquam sex septemve minutis ibi degerat, convulsionibus corripiebatur, sed mox ex eo 
loco remotus plané convaluit. 
