CINNAMOMUM. 27۳ 
Laurus foliis oppositis triplinerviis Linn. Mat. med. (ed. Schr.) p. 108. — Mantiss. 237. 
Laurus Culilaban Linn. sp. 530. — Hovrruvs. Nat. Hist. vol. II. Pars IT. p. 344. — Wii. Sp. 
pl. II. p. 478. 4. — Ser. Syst. Veg. IT. p. 265. 2. 
Laurus Cassia var. Culilaban Lau. Enc. Bot. III. p. 444. — Pers. Syn. I. p. 448. 2. 
Laurus Culilawang فلا‎ As Esens. fr. Disp. de Cinnam. p. 61 (excl. descr. pl. javanic. nostr. et 
forte Synon. Roxb. Hort. Beng. p. 30). 
Hasır. In Amboiná (Rourz., Remwor., Ziepzr.), inprimis in Leitimor prope vicos Saya, Hutton et Ema, unde 0 
auctore optima corticis species petitur. Hanc arborem aliis quoque insulis Moluccensibus indigenam esse, vix 
dubitare licet, at potius, an tam late sit dispersa, quam Runrnrus (1. c. p. 67.) commemorat. In Java certé non 
occurrit, et qui in insulis Papuanis gignitur Cortex Culilawan multo fervidior a specie ab nostra quam maxime 
diversà colligitur. 
. OBSERVATIO I. 
Cortex Culilaban s. Culilawan officinarum nostrarum non ab unà, sed a compluribus speciebus generis Cinnamomi 
oriundus est, quarum cortices sive inter se commisti, sive etiam quandoque non misti ex Indià orientali advehuntnr. 
Neque est, quod talem variorum corticum sub uno eodemque nomine commutationem miremur, cum inter se quam 
maximé sint similes et magis etiam virtutibus medicis congruant. De vulgari eorum nomine neque inter incolas 
Archipelagi Indici, neque etiam inter Javanos quidquam constat : varias enim hujus corticis species, aromate intensé 
caryophyllaceo preeditas, Culilawan appellant, montani vero Jave occidentalis et Javani indigens, orientales hujus 
insulae provincias habitantes, easdem nomine Sintok insigniunt, quod subinde etiam inter Amboinenses usu venit, 
licet vulgo Salakkal s. Salakkar nuncupent. Atque hec probé animadvertenda sunt, ne in errores incidamus, 
quemadmodum ego prius corticem Culilawan Papuanum , quem eundem Javani quoque Sintok appellant, ab arbore 
Javanicä hujus nominis oriundum credideram. Jam complures corticis Culilawan varietates commemoraverat Ruurnms : 
duas in Amboinà nasci, alteram albam, quee humidior, tenacior, crassior atque longis frustis decorticatur, alteram 
rubram, que magis rufa, tenuior, fragilior, et in longas partes decorticari nequit. Preterea docet, aliam ex insulis 
Batsjan, Key, Aru, ceterisque insulis Papuanis, colore magis fusco atque acritudine manifesto ab Amboinensi 
recedere, ut potius cortex Massoy haberetur. Alias denique ex Java, Borneo et Palembang, nomine Sindoe cognitas, 
a prioribus diversas existimat. Harum varietatum preecipuas deinceps accuratius investigabimus : hoc loco monuisse 
sufficiat, corticem Culilawan, quem complures mihi nostrates ostenderunt pharmacopole, partim ad C. Culilawan, 
427 
ex parte etiam ad C. X. um esse referendum : corticem vero C. mei Javaniei (corticem Sindoc proprie dictum 
Rumphii) ab aliquot inde annis crebro in foris nostris prostare. Atque idem in Germanid usu venit, ubi tamen 
antiquiores officinae nihil aliud preter corticem plante Papuane, scilicet C. Xanthoneuri continere solent, id quod 
inter alios apud notissimum Pharmacopolam Bremensem Antonium Warre obtinuit : unde hunc etiam, tanquam Cort. 
Culilawan, in plantis officinalibus depinxit vir amicissimus Ners as Esrwseck, licet eum vir celeberrimus Hayne (in 
Arzneyk. Gewách.) nomine corticis Sintok descripserit. 
OBSERVATIO II. 
Speciem a Preside Academie investigatorum nature Nees A» Esenseck in Wat. Plant. Asiat. rarior. IT, p. 75.13. 
nomine C. Culitlawan descriptam, que foret Laurus Culitlaban Roxs. (Hort. Bengal. p. 80), huc non referendam 
esse equidem censeo. Cur ita existimem hee inprimis me movent : 1° Nervum intermedium foliorum in planta 
Wallichiana infra apicem nervulosum esse auctor est vir amicissimus, id quod in planta nostra Amboinensi rarissimé 
ac ne sic quidem nisi gradu obsoleto obtinet, quemadmodum adumbratio Rumphiana ne vestigium quidem hujus 
characteris ostendit. 2° Ex effigie istius C. Culitlawan Nexs As Esenseck, quam frater natu minor in egregio opere 
de plantis medicinalibus Vollständige Sammlung officineller Pflanzen von Dr. Fr. Nuss van Esenseck. Düsseld. ap. 
Arnz. exhibuit, videmus, nervos foliorum laterales extrorsum ad basin nervulum tenerum emittere, qualis in 
C. Zeylanico solet conspici, qui character non magis cum figurà Rumphianà, quam cum nostris speciminibus 
congruit. 9" Folia plantee nostre in apicem vulgo leviter falcatum desinunt, qualis etiam in figura Herb. Amb. 
expressus est, haudquaquam vero in effigie summa profecto curd delineatà operis Frio. Ners عد‎ 7 
Cinnamomum itaque Culilawan, a me in Bydr. Flor. Ned. Ind. p. 571. descriptum, foliaturá optimé convenit 
cum figura Herb. Amb., cujus fide sola, ut jam observavit Lamark in Encycl. bot. III. p. 444., Laurum suum 
Culilaban exposuit Liwwxwus, nullis unquam hujus arboris Amboinensis visis exemplis, que ego quoque in nullo 
Herbario, nisi in Ventenatu, quod domino gaudet Barone Dz Lesserr et aliquot exemplaria sterilia, itidem ex Amboina و‎ 
continet, deprehendere potui : planta enim , que in tepidariis nostris nomine Lauri Culilawan colitur, aut C. Zeylanicum 
