I. 
RUMPHII LABORUM REMUNERATIO. 
Nulla animi voluptas neque major, neque purior homini a natura concessa est, quam si laborum 
suorum mercedem aut benevolentiz in Rempublicam premium in caros posteros videat collatum. Hoc 
tanto gaudio Rumrmio nostro, preter admirationem و‎ quam utilissima illi opera, licet majorem partem 
nondum in lucem edita, apud omnes undique «equales pariebant, maturá setate frui licuit. Litera , quas 
sua ipse manu et simul unicus quem habebat filius PauLus ۸6047048 56 subscripserat, inter duos 
codices in Bibliothecá Leidensi servatos, quibus olim usus fuerat J. Burmann, a me reperte, et hoc 
probant, et simul ostendunt, Presides Societatis Indize Orientalis ejusmodi investigationes utilissimas 
regionum remotarum , in quas jus et ditionem habebant, favore suo non indignas habuisse et liberali 
munificentiá remunerasse. Hoc igitur documentum , Hollande conscriptum , addità versione latina , hoc 
` loco adjungam et fidam nominum et patris et filii delineationem adumbrandam curabo. Ex hàc autem 
epistolà facile apparet, filium promotionem suam ad publicum in Moluccis munus paternis meritis 
debuisse. Quod si quis forte miretur, cur Praesides Societatis hoc tandem modo patris officia in filio 
agnoverint, neque potius ipsi meliorem sortem tribuerint atque sic satisfactionem suam viro optime de 
discipliná merito significaverint, his ego respondeo , mihi quidem, bene consideratà conditione, in quà 
tum Ruuenmms versabatur, hoc novum videri documentum summe sapientie, quà domini totus fere 
Orientis et hanc et alias res majoris momenti tractare solebant. Quanti enim omnes honores, omnia 
dona, cum hac filii promotione collata, Ruwruio fuissent? — illi, quem jam vite termino admoverat 
senectus? quem indefessa nature investigatio jam diu ante lumine oculorum orbaverat? qui ab omnibus 
publicis negotiis procul secesserat, ut reliquum vite tempus digerende materia Herbarii Amboinensis , 
feliciori quondam tempore comparate , sacraret? qui in hoc ipso opere confitetur, se quam liberalissime, 
additis amanuensibus et delineatoribus, a supremis Amboine magistratibus fuisse adjutum? In hoc 
sane otio, quod viro, qui omnibus muneris officiis summá fide fungens consenuerat, Societas Indica 
concesserat, nulla omnino res ei deerat, que ad victum aut cultum pertineret, neque major copia 
insanabili cecitate laboranti aliquid ad vite felicitatem conferre potuisset, cujus externum splendorem 
percipere non poterat. Denique maxima divitie in orientalibus istis regionibus haudquaquam alicui 
tantum honoris et reverentie tribuere neque omnino tam honorificum in civitate locum assignare 
possunt, quam munus publicum elatius, quale potentissima Societas in ۲ filium, premium 
meritorum patris non indignum, conferebat. Quantá senem voluptate affici necesse fuit, cum talem 
laborum fructum reciperet et honorificentissimam haereditatem virtute suá partam se filio relicturum 
videret. Quantum tale premium conferre debuit ad animi quasi recreationem et extreme :etatis solatium. 
Quotiescunque literas hoc loco descriptas, quibus gratum animum significat , contemplor, venerandi 
senis imaginem videre mihi videor, cujus oculi quidem luci erant clausi , sed in eujus vultu relucebat 
animi magnitudo et nobilitas, placidá illà quiete temperate, que in extremo vitze curriculo illum solum 
non deserit, qui officiis suis, quantum potuit, satisfecit : video, inquam , septuagenarium , capite canis 
capillis decoro, perscriptà hác a filio epistolá, calamum manu tremente arripientem , ut hos grati animi 
sensus suis ipse digitis subscribat, filioque probe mandantem, ut expressis verbis addat, has ipsum 
