Al. 
COLLECTANEA AD COGNITIONEM MYRISTICEARUM INDIA ORTENTALIS. 
Nullum omnino est dubium و‎ quin pretiosissimum aroma nucis moschate jam ab antiquissimis inde 
temporibus Indis cognitum fuerit, quemadmodum et diu ante , quam ejus mentionem fecerat Avicenna, 
ingens Arabum per Orientem harum nucium exstitit mercatura. Multis tamen seculis post, quam hujus 
aromatis patria tandem innotuerat Europeis, arboris, quae mercem tam pretiosam ferebat, historia 
botanica , cultura, denique quacunque ad collectionem macis et nucium moschatarum pertinerent, 
tenebris quasi involuta fuerunt. Facile aliquis existimet, hane seram ejus cognitionem majoribus nostris, 
Batavis , in primis esse imputandam و‎ quippe qui et arboris culturam, et fructuum ejus mercaturam 
.. Sibi soli servaverant , id quod gravissimis subinde conviciis aliarum nationum homines nunc quoque 
nobis crimini dare solent. Nullam tamen majorum hac in re culpam fuisse, facile is intelligat , qui secum 
reputet , eodem illo tempore , quo horum aromatum monopolium summa vi sibi vindicarent, fuisse 
Praesides Societatis Indie Orientalis tunc temporis florentis , qui quibus rebus possent illos viros doctos 
e popularibus adjuvarent, quibus melior ejus rei debetur cognitio. Hoc loco VaLENTYN, precipue autem 
Runruum nostrum intelligo , qui inter omnes scriptores copiosissimé de hoc argumento egit plurimamque 
ei lucem attulit , qui in libris suis edendis egregià Praesidum Societatis operá adjuti et sublevati fuerunt, 
ut adeo egregia eorum scripta commune bonum totius humanioris orbis fierent. Quod autem ad illa 
opprobria attinet de culturá hujus arboris paucis quibusdam insulis exiguis circumscriptá et rationibus 
sanequam invisis ad tuendum monopolium aromatis nucis moschate olim adhibitis , hec nequaquam, 
ut multi fecere scriptores و‎ populo Batavo exprobrari possunt, quippe que illi consortio mercatorum , 
quod olim nomine Societatis Indie Orientalis notum fuit, unicé sunt imputanda. Quis vero nescit, 
quam facili negotio lucri cupiditas mercatorem ad quaevis illiberalia impellat, presertim ubi omnia 
concurrunt, ut ei ingentem questum promittant? Hinc certé veteres Mercurium ei ordini presidem 
assignaverant. Sed praterea ego quidem censeo, agendi rationem , quà Societas Indica eo consilio usa 
est, nimis invidiosé fuisse reprehensam , que, quamvis per se illiberalis, eo magis videtur excusanda , 
quod illis quidem temporibus ab hoc aromatum monopolio ipsa Societas tota penderet. Deinde illud 
sané dubitare licet, an finitimi nostri aliique maritimi populi, inter quos, ut supra diximus, scriptores 
quidam operam dederunt, ut totam idcirco nationem calumniá tam mjuriosá quam immeritá consperge- 
rent, illis temporibus liberaliori fuissent animo, quam nostra mercatorum Societas! Etenim postquam 
hee anno 1621, duce viro fortissimo Jano Pernt F. Corn, post longum certamen et varios labores , 
quibus conflictata fuerat, tandem signa sua victricia per Archipelagum Moluccensem defixerat, que loca 
ob pretiosum illud aroma, quod gignunt, ab omni inde tempore gravissimis bellis ac cruentis seditionibus 
non solum Europeorum sed ipsorum Indorum infestata fuerant, jure hoc ei erat providendum, non 
solum ut præsens quies et pax diuturna illis conciliaretur و‎ sed etiam ut regio tanto sanguinis pretio 
debellata Societati in perpetuum acquisita foret. Quod si productio pretiosissimi aromatis, cujus cultura 
adhuc in multis partibus Archipelagi Moluccensis latissimé extensi satis negligenter agitata fuerat, eo 
