II 
ten (Brätâjoedâ, Râmäâ en Ardjoend-sâsrà, hever dArdjoend-sâsrâ-baoc) heeft uitgegeven ten eenen- 
male verkeerd is, wel te verstaan voor hem, die gewoon is een werk van ’t begin afte lezen. De 
Rámâ is immers een vervolg van de ARDJOENÁ-SÂSRÁ-BAOE en de Brätäjoedâ is wederom een 
geschiedenis van lateren tijd. De draad, die door de geschiedenis van ARDJOENÂ-SÁSRÂ-BAOE en 
Rämá loopt, is eerst regt duidelijk, als men het hiervolgende werk van Sinpor-sasrrá leest. 
Beide Vorsten zijn incarnaties van Batârá Wisror, en hun echtgenooten zijn incarnaties van 
Dèwi Sri. Beide Vorsten zijn modellen van dapperheid, wijsheid en deugd, de laatste nog veel 
meer dan de eerste. Beiden hebben te kampen tegen de roofzucht en strijdwoede van DÁsÄMOr- 
KÂ, Koning van Alënká, met zijn ruwe Boetäá-horden. ARDJOENÁ-SÁSRA-BAOBD, Koning van 
Maïspati overwint hem, en laat hem leven onder de voorwaarde, dat hij zieh onderwerpt. Rá- 
MÂ, Koning van Ajodyáä, overwint hem niet alleen, maar doodt hem, en voltooit daardoor de 
zegepraal van het licht over de duisternis, van domheid en ruwheid over verlichting en bescha- 
ving. RAmá wordt echter bijgestaan door een heirleger van apen. Waar die apen van daan ko- 
men, wie hun Hoofden SorBArr en SOEGRIWA eigenlijk zijn, blijft duister voor den lezer van de 
Rämâ. De ARDJOENA-SÁSRÄ-BAOR van JÁsÁ-Dr-PorRÂ II geeft daaromtrent ook geen voldoende ophel- 
dering, maar in dit werk van SinpomrsástrÂ wordt alles van ’t begin af medegedeeld, en vindt men 
een volledig verhaal van al wat er vroeger met die apen is voorgevallen: hun afkomst, hun ge- 
schillen onderling, en hun ontmoetingen met DâsÂmorkÂ. In de Râmáâ treedt SorarrwÂ einde- 
lijk op als bondgenoot en magtige steun van RÁÄMmá, en deze behaalt door zijn toedoen de zege- 
praal. 
De geschiedenis van SOrBALI en SOEGRIWÂ behoort eigenlijk niet tot die van ARDJOENÁ-SÁSRÁ- 
BAOP, daar deze nooit met hen in contact geweest is, maar zij is geheel en al in die van Dâsá- 
MOEKÁ geweven, en DÁsÄMOrEKÁ is de persoon, die eenheid brengt in de geschiedenis van Ar- 
DJOENÂ-SÂSRÄ-BAOR en RÂmá. Hij vertegenwoordigt steeds den boozen geest: hij verwoest geheel 
zonder reden het rijk van Lokápálá, stookt verdeeldheid onder de apen, vervolgt de vrouwe- 
lijke onschuld en randt zelfs den hemel aan. Hij komt in oorlog met ARDJOENÁ-SÄSRÄ-BAOE en 
wordt overwonnen. Maar na diens dood steekt hij op nieuw het hoofd op. Hij gaat weder zijn 
vroegeren gang, en laat, zooals in de Rámá verhaald wordt, Dèwi Ser, de jeugdige Gemalin 
van Rämâ, Koning van Ajodyá, rooven. Hij voert haar naar zijn paleis te Alënkáâ, en wikkelt 
zieh daardoor in een oorlog, die hem het leven kost. 
Dit zij voldoende om de belangrijkheid van dit werk, als noodzakelijke inleiding tot de Râmâ, 
in het licht te stellen. Ik voeg hier nog bij, dat de in dit werk voorkomende mythologische per- 
sonen nog steeds blijven voortleven in de verbeelding van de hedendaagsche Javanen, zoowel aan- 
zienlijken als geringen, dat ieder kind de beelden van de voornaamste personen al zeer spoedig 
in zijn hoofd heeft, en dat elke wajang-kist een groote menigte poppen bevat, die genoemde 
personen voorstellen. De hooge belangrijkheid van dit werk voor ieder, die kennis wenscht te ma- 
ken met de populairste producten der Javaansche letterkunde, is daardoor voldoende bewezen. 
Het is mijn streven om bij de Javanen lust op te wekken voor hun letterkunde, hun daartoe 
den toegang gemakkelijker te maken, en tevens om mijn landgenooten, die het Javaansch niet 
verstaan, in de gelegenheid te stellen om door de lectuur van een op Java zeer populair ver- 
haal zich op een niet al te onaangename wijze bekend te maken met de phantasiebeelden, die den 
kern uitmaken van de meest geliefde volksvermalren der Javanen, als de waj an g-voorstellingen en 
