HT 
de gezangen bij muziek en danspartijën. Met die bedveling heb ik de moeite genomen hier een 
Nederduitsche vertaling van den Javaanschen tekst bij te voegen. Ik heb getracht zoo naauw- 
keurig mogelijk te vertalen, ten einde den Hollandschen lezer, ook uit een letterkundig oogpunt, een 
juiste voorstelling van het geschrift te geven. Ben Javaansch werk is, als zoo veel andere werken, 
een tuin, waarin men nog wel andere dan fraaïe of welriekende bloemen vindt. De man van smaak 
zal zich bij ’t doorwandelen menigmaal ergeren, maar dat mag de vertaler niet veranderen. Hij 
is verpligt den inhoud juist weder te geven, zonder opsmukking en zonder weglating van onnoodige 
herhalingen of stuitende tooneelen. 
Het dichterlijk schoon, waarop de nieuwere Javaansche schrijvers verzot zijn, namelijk het op el- 
kander laten volgen van vele ongeveer gelijke klanken, in het Javaansch poerwáäkanti geheeten, 
moest natuurlijk in de vertaling verloren gaan, doch dit zal den Hollandschen lezer niet spijten, 
als ik hem mededeel, dat die zucht naar klankspelingen de schrijvers meermalen verleidt tot het 
smeden van niet bestaande woorden, en tot het naar hun smaak opsieren van den vorm ten koste 
van de duidelijkheid. JÄsâ-pr-PoerÁ II was daarin een meester; hij heeft door dien poëtischen tooi 
sommige gedeelten van de Rámá onverstaanbaar gemaakt. De schrijver van dit werk heeft het 
niet zoo ver gedreven, maar toch ver genoeg om den vertaler hier en daar zijn werk moeijelijk te 
maken. Meer leed doet het mij, dat ik de kracht der klanknabootsende woorden in de vertaling 
niet voldoende in het Hollandsch kon wedergeven, want de Javaansche taal is daarvan zeer ruim 
voorzien. Zij worden zeer veel gebezigd in de uitvoerige beschrijvingen van gevechten, en sieren 
die anders vrij vervelende beschrijvingen niet weinig op. Men moet echter een dalang, die een 
goede voordragt heeft, hooren om het schitterend effect van die klanknabootsende woorden en 
uitdrukkingen naar waarde te schatten. 
In de weinige noten heb ik het een en ander vermeld, wat ik meende, dat opheldering noodig 
had. lk had die noten wel kunnen, ja misschien ook moeten vermenigvuldigen, doch als men zijn 
lezer niet kent, is ’t moeielijk te weten, hoe ver men daarin gaan moet. Ook aarzel ik niet rond- 
uit te bekennen, dat mij de tijd en de gelegenheid ontbraken om meerdere uitbreiding aan dit 
werk te geven. 
Een woordenlijstje van de in dit werk voorkomende Javaansche woorden, die elders niet goed, 
niet volledig genoeg of in ’t geheel niet verklaard zijn, had ik hier wel willen bijvoegen, doch met 
het oog op de toekomstige uitgave van het op last der Regering vervaardigde groote Ja- 
vaansch-Nederduitsehe woordenboek acht ik zulk een lijstje niet belangrijk. Gaarne 
beken ik hier, dat ilk meermalen een zeer onvolledig, op het Translateurs bureau alhier aanwezig 
exemplaar van dat woordenboek met vrucht geraadpleegd heb. Overigens was Raden Ngabèhi 
RÄNaeÂ-warsirÂ mijn vraagbaak, Het gemis van genoemd woordenlijstje wordt eenigzins vergoed. 
door de vertaling, die vrij naauwkeurig rekenschap geeft van den zin der woorden. Waar zij dit 
hier of daar niet mogt doen, zoude ik in de verklarende woordenlijst ook toch dikwijls maar een 
vraagteeken geplaatst hebben. 
Ben lijst van al de in dit werk voorkomende personen, en van die, welke men in de Rämâ 
aantreft, met korte vermelding niet alleen van hun familie-relaties, maar van al wat er van hen 
verteld wordt, tevens met naauwkeurige opgave van de plaatsen in genoemde werken, waar alle bij- 
zonderheden van hun leven beschreven worden, is bijna gereed. Het kwam mij echter voor, dat die 
biographische lijst even goed afzonderlijk kon worden uitgegeven, indien zij daarvoor belangrijk ge- 
