O KRAJOWYCH GATUNKACH TRZMIELI. 5 
liczącego u nas niekiedy do 200 osobników, zimuje zaledwie kil- 
anaście samie, które mają za zadanie utrzymać gatunek przy życiu 
do przyszłego roku. 
Dla uzupełnienia tego krótkiego opisu sposobu życia trzmieli 
wspomnieć mi jeszcze wypada przynajmniej o niektórych pasorzy- 
tach i nieprzyjaciołach, czychajacych już to na ich życie, już to wy- 
zyskujacych ich pracę. Tu należa przdewszystkiem błonkówki z ro- 
dzaju brzmik (Psithyrus-Apathus), które sa budową swoją tak do 
trzmieli podobne, iż dawniej były razem z nimi wliczane do je- 
dnego rodzaju. Samice tych pasorzytów wkradaja się do gniazd 
trzmieli i składaja tam jajka, z których wylęgają się same samice 
i trutnie, robotnie bowiem nie ma u nich wcale. Wylegle osobniki, 
Zywiac się pożywieniem przez trzmiele zebranem, nadwerężaja znacz- 
nie zapasy gniazda. 
wiele straszniejszymi wrogami są żółte, nagie gasienice trzmiel- 
nika (Aphomia Colonella L. J, motyla z grupy omacnicówek (Pyra- 
lidina), które tocza i zjadają całe plastry wraz z czerwem i 
ezwarkami, osnuwajae je przytem biała przędza i tak niszeza gniazdo 
do szczętu. Oneto właśnie są głównymi nieprzyjaciółmi sztucznych 
chodowli trzmieli, gdyż motyl włazi wieczorem z łatwością przez 
otwór w ścianie pudełka dla wylotu zrobiony i składa tam jajka, 
z których wkrótce wylęgaja się wszystko niszezące gasieniee, dora- 
stajace do 4 em. długości. Plastry trzmieh wygrzebują i zjadają 
także psy i lisy, a niszeza je również niekiedy bezwiednie ludzie 
przy oraniu pól i koszeniu łak. i 
Do najgłówniejszych zaś i najczęstszych niszezycieli gniazd 
zaliczają badacze, za przykładem Darwina, także myszy polne, które 
mają zjadać wiele plastrów trzmieli, i twierdza, że im więcej ko- 
w a mniej myszy, tem więcej trzmieli. Badania własne doprowa- 
dziły mnie jednak do innego zapatrywania. Zdarza się wprawdzie, 
że zgłodniała mysz po ukończonych już żniwach zje plastr trzmieli, 
szkoda jednak przez to wyrządzona nie jest bardzo znaczną, bo 
gniazdo w tym czasie jest już i tak w części opuszczone i mar- 
š e na slodki miód 
rozwojowi, bo gdyby myszy nie było, nie miałyby trzmiele gdzie 
zakładać swoich plastrów; to też rzeczywiście na rozległych past- 
Wiskaeh, gdzie nie ma mysz r, nie ma i trzmieli W pobliżu zaś 
miast i wsi, jeżeli jest rzeczywiście więcej gniazd trzmieli, to dla- 
.. lego, że bez wątpienia, mimo kotów, jest tu więcej myszy; praw- 
es | dziwość Jednak tego twierdzenia o wiekszej ilosei trzmieli w po- 
