Ó POCHODZENIt i SKLADZIE CHEMICZNYM GLEBY. 193 
o obszarach czarnoziemu — dające mimo zbiorów eorocznych 
zawsze jeszcze znaczne plony, były żywym dowodem, że w sprzy- 
jajacyeh okolicznościach sama ziemia może dostarczyć roślinom 
pożywienia, niekiedy nawet obfitego, i że byłoby wprost marno- 
trawstwem zrzec się dobrowolnie wyzyskania skarbów w niej za- 
wartych. 
Poznanie tych właśnie skarbów i poznanie sposobów spro- 
wadzenia wspomnionych sprzyjających okoliczności, które umo- 
żliwiają korzystanie z nich — jest rzeczą umiejętnego badania 
ziemi 
Zdawaćby się mogło, że stosunkowo dość łatwo daje się to 
osiągnąć — przez poznanie, jakie składniki dla roślin pożyteczne 
i w jakiej ilości dana ziemia' zawiera, zapomocą analizy che- 
micznej; — rzecz jednak ani tak prosta ani łatwa. 
ps Dość trafną definicye geologiczną ziemi daje M. Fesca, mó- 
i do chemicznych stosunków ziemi, że wz ego 
składu nie jest to jakieś ciało ściśle określone i nieruchome, ale 
znajduje się w stanie ciągłych — bezustannych przemian i pro- 
o też niedosyć jest poznać całkowite ilości pokarmów ro- 
ślinnych w ziemi zawarte; trzeba jeszcze poznać formy, w jakich się 
one znajdują, trzeba uchwycić prawa, według których przemiany 
tych form się odbywaja, i śledzić owe przemiany krok za kro- 
kiem. — Wtedy dopiero można mówić o poznaniu dokładnem 
gospodarczej wartości danej ziemi. Wartość ta zależy od dwu różnych 
przymiotów: od zasobności i urodzajności ziemi. 
Nie zawsze obie w parze idą. — Ziemie zasobne moga małą 
posiadać urodzajność, gdy pokarmy w nieprzystępnych dła roślin 
zawarte formach, lub gdy, oprócz pożytecznych, zgoła szkodliwe 
dla roślin składniki w większych ilościach zawierają; urodzajność 
natomiast może być tylko przejściowa i krótkotrwałą, jeżeli = 
ności niema. — Stopień urodzajności ziemi zależy znowu 
wielu okoliczności. l : 
E onieważ ziema w całej swej masie jest produktem zwietrze- 
Ma skał różnego składu i pochodzenia, przeto też ipee 
ir ziemi petrograficzne i geognostyczne, jako też stosunki accen 
. Mia warstwowego, jak głębokość warstwy rodzajnej, jakość po 
. glebia i podłoża, nie będa tu rzeczą obojętna. Stan zwietrzenia, 
') Die agronomische Bodenuntersuchung u. Kartirung. wo św 
Spraw. Kom. Fizyogr. T. XXIX. 
