6 



VOOUREDE. 



Javaansclie dicliter zelf aanspraak heeft op de oorspronkelijkheid van datgene, wat de B.J. 

 van de M. B. onderscheidt. 



De B. J. Kio. zelve zegt niets omtrent haar uitheemschen oorsprong , en vermeldt slechts, 

 dat zij opgesteld werd door Poe (of Empoe) SöDah, in 't jaar 1079, onder de reo-erin"- 

 van DjiiJa-BaJii van Kedlri. Naar de Indische tijdrekening van Saka of Saliavahana, 

 die vóór de invoering van den Mohammedaanschen kalender op Java gebruikelijk Avas (1), 

 beantwoordt dat jaartal aan 1157 van onze jaartelling. Volgens Eaffles (j^w^ory o/ Java, 

 I, 459, 468) zou het Jav. jaartal 1079 zelf aan twijfel onderhevig zijn, daar de zinspreuk, 

 waarin 't jaartal is uitgedrukt, naar eene andere lezing of uitlegging 706 of 708 betee- 

 kenen zou , en deze dagteekening op Java meer algemeen aan 't gedicht worden toegeschre- 

 ven ; gelijk de regering van DjaJa-BaJa , mede op gezag van inlandsche overlevering , door 

 hem in dienzelfden tijd (overeenkomende met het einde van onze achtste eeuw) gesteld wordt, In- 



(1) In een artikel over de Mohammedaansche tijdrelcening op Java, voorkomende in het Tijdschrift 

 voor Ned. Indié\ 1850, I, 521, heb ik dit nog als twijfelachtig moeten stellen, en eene andere 

 inlansche opgaaf aangevoerd, die 't begin der Jav. jaartelling in A. D. 125 bragt. Thans meen ik 

 dien tAvijfel te mogen terugnemen, en als uitgemaakt stellen, wat Crawfurd en anderen leeren, 

 dat op Java het Indisch zonnejaar van 365 \ dagen en de Indische jaartelling van 78 na Christus 

 gebruikelijk was, tot dat, vermoedelijk met den aanvang van 't Jav. jaar 1555 (in Julij 1633), het 

 Arabische maanjaar van 354 ^Vso dagen met eenige wijziging werd overgenomen, met behoud 

 evenwel van 't loopende jaartal. De gronden, die mijne overtuiging hieromtrent gevestigd heb- 

 ben, bestaan, buiten hetgeen reeds in 't bedoelde artikel is aangevoerd: 1°. in de belangrijke op- 

 gaven van den heer Friederich omtrent de tijdrekening van Bali, voorkomende in Deel XXIII 

 der Verhand. van H Bat. Gen., waaruit blijkt, dat op dat eiland nog heden de jaarteling van Sali- 

 WAHAXA in gebruik is; 2°. in eene opgave, voorkomende in het Tijdschrift Blang Lala, Jaai'g. IV, 

 Deel I, blz. 263, in een geschrift aflvomstig, van 't jaar 1710 C. , waaruit wij vernemen, dat 

 toenmaals » over geheel Java, nevens de Arabische jaartelling, in gebruik Avas die van zekeren ouden 

 )) zoogenaamden wijze, Djisacka" (Jav. j4c?/ï Saka), » . . volgens dewelke men nu A. Christi 1710 het 

 » 16353te jaar zijns afwezens komt te tellen ", alzoo met een verschil van 75 jaren , dat verder in dat opstel 

 als standvastig wordt beschouwd. Dit laatste is blijkbaar onjuist, indien de boven bedoelde ver- 

 andering van zonnejaren in maanjaren (welke trouwens den schrijver van dat stuk ligt kan ont- 

 gaan zijn) werkelijk in of omstreeks het jaar 1633/4 C. heeft plaats gehad; want, daar het maanjaar 

 ongeveer elf dagen korter is dan 't zonnejaar, moest met elke 32 maanjaren ongeveer één jaar van 

 't verschil met onze jaartelling verloren gaan. Zoo moest dat verschil, hetAvelk oorspronkelijk 

 ongeveer 78 \ jaren bedroeg, in 1710 C. reeds bijna tot 76 verminderd zijn , en dat jaar overeenkomen met 

 A. J. 1634, terwijl het Jav. jaar 1635 eigenlijk eerst met 19 Februarij 1711 begon, uitmaakt nog een 

 verschil van één jaar met de aangehaalde opgave, hetwelk waarschijnlijk aan eene onnaauAvkeurigheid 

 in de gegevens van den schrijver te Avijten is, en althans slechts den tijd, waarin de verandering 

 van kalender was voorgevallen, eenigzins tAvijfelachtig maken kan. Wat de hoofdzaak aangaat, vindt 

 Craavfürd 's bcAvering in deze opgave eene zeer verrassende bevestiging, die voldoende schijnt, 

 om haar in zoover boven allen ernstigen twijfel te \*erheffen. 



