VOORIIEDE. i 



tussclien laten de woorden van de jaarspreuk (overgenomen in onze omwerking, II, 1, o), waar- 

 in al onze handschriften mefc dat van Raffles overeenstemmen, bezwaarlijk eene andere 

 lezing of uitlegging toe; en die, waarop Eaffles doelt, is waarschijnlijk slechts verzon- 

 nen , om in overeenstemming te komen met den onderstelden leeftijd van DjaJa-Baja. In 

 de onuitgegevene aanteekeningen op de B.J., beneden, onder letter P, nader omschreven , 

 wordt gezegd — op wat grond , blijkt niet , maar hoogst waarschijnlijk op gezag van inland- 

 sche mededeelingen — , dat de regering van DjaJa-BaJa voorviel in de eerste helft van de 9^^ 

 eeuw (Jav. jaartelling) ; dat de B. J. in 't Kw. door Empoe SSdah begonnen werd in A. 

 J. 852, maar niet verder voortgezet dan tot den dood van Salja , en na 't overlijden van 

 SeDAH voltooid door zijn' jongeren broeder Panoeloeh; dat echter het jaartal afkomstig 

 is van Empoe "Wanköng, die onder de regering van Sri Ma Poenggoeng het werk over- 

 schreef. Zulke naauwkeurige opgaven omtrent gebeurtenissen van tien of elf eeuwen her op 

 het enkel gezag van mondelijke overlevering voor goede munt op te nemen , ware zeker meer dan 

 geAvaagd; doch waar zich tusscheu verschillende onderling onafhankelijke berigten van dien aard 

 eenige eenstemmigheid openbaart, kan men er evenmin alle beteekenis aan ontzeggen. Wat er 

 evenwel van waar raag zijn , laat zich moeijelijk gissen, Welligt is , zoo als V. Humboldt 

 vermoedt, de naam DjaJa-BaJa, door meerdere vorsten gedragen, die men later met elkan- 

 der verward heeft. Dezelfde schrijver toont zich zelfs bezwaard, om de B. J. Kio., zoo als 

 wij haar thans bezitten, tot het jaar 1079 terug te brengen, en onderstelt, dat zij slechts 

 eene latere omwerking is van den tekst, waaraan dat jaartal oorspronkelijk toebehoorde. 

 Welligt vindt deze onderstelling bevestiging in hetgeen de heer Feiederich (1. c. blz. 

 17} van de B J. zegt : dat zij namelijk (onze B. J. Kw. ?) „ langen tijd als de eenige bearbeiding 

 „van de Ind. ]\L B. op onze eilanden werd aangezien , maar dat thans door hem op Bali de 

 „oorspronkelijke stukken van dat epos zijn wedergevonden." De taal van de B,J. Kw. wovdt 

 dan ook algemeen voor nieuwer gehouden dan die van andere Kawl-'wevls.en (1) , en schijnt , 

 wat het Polynesisch (niet-Sanskritsch) gedeelte betreft, merkelijk nader aan 't hedendaagsch 

 Javaansch te komen dan de taal van vele inscripties , die op Javaansche oudheden gevonden 



(1) Zie Vox Humboldt, 1. c. blz. 10, en Crawfued, aldaar aangehaald. De heer Feiederich 

 getuigt mede, dat de B.J.Kw. op Bali voor jonger gehouden wordt, en minder aanzien geniet dan 

 sommige andere Kw. werken , bv. de Wiwaha. » De taal is dan ook", voegt hij er bij , » niet zeer zui- 

 ))ver Kaïvi, en meer vermengd met de gewone hhclsa," d. i. waarschijnlijk de landtaal, terwijl onder 

 jjzuiver Kawi" wel niet anders zal te verstaan zijn dan Sanskrit. Inderdaad blijkt mij niet, dat de 

 onderstelling van de mindere oudheid der B. J. Ktv. eenigen anderen grond heeft dan in 't geringer 

 gehalte van Sanskrit-woorden, Dit gehalte bepaalt natuurlijk voor een groot gedeelte de mate van 

 aanzien , welke verschillende Kw. werken bij den inlander genieten ; en ligt verbindt zich daaraan 

 ook een begrip van meerdere of mindere oudheid, schoon het daarvoor geen voldoende maatstaf schijnt 

 te zijn , althans geen g7'oot verschil in tijd te kunnen bewijzen. Overigens moet ik mij hier voor 

 alsnog met de getuigenis van anderen vergenoegen, daar ik het Kw. nog bijna alleen uit de 5, J, ken. 



