10 



VOORREDE. 



gevallen vddr en na den grooten strijd maken 't voornaamste onderwerp van de geliefkoos- 

 de schimmenspelen uit: met één woord, de B. J. is voor den Javaan van heden een we- 

 zenlijk deel van zijne vaderlandsche geschiedenis. 



Bij de invoering vanden Islam, die in de vijftiende eeuw onzer jaartelling plaatshad, moest 

 de inlandsche letterkunde wijken voor de naijverige eischen der nieuwe godsdienst, en 't was toen 

 voorzeker, dat de kennis van de oude dichtertaal grootendeels te loor ging. Naarmate de 

 eerste ijver der half bekeerde Javanen bekoelde , kwam de zucht voor de Indische mythen en 

 heldenzangen weder op , maar deed zich tevens de behoefte aan vertalingen en omwerkingen 

 van de verouderde dichtwerken gevoelen. De meeste , zoo niet alle, overgeblevene Kawi- werken 

 werden dan ook, zoo goed en zoo kwaad als het nog kon, in nieuwere taal [hasa djarwd, d. i. de 

 taal der uitlegging) overgebragt. Die vertalingen zijn doorgaans ook in dichtmaat opge- 

 steld , maar tegelijk met de taal werd ook veelal de prosodische vorm gewijzigd. Zulk eene veran- 

 dering had trouwens ook reeds in de Kw.- schriften zelve plaats gehad. De eenvormige sloka van 

 't Indisch heldendicht werd daarin door eene afwisseling van verschillende dichtmaten (Jav. 

 tembang) vervangen, die mede, geheel of ten deele, aan 't Sanskrit ontleend zijn, maar voor minder 

 heilig worden gehouden. Die dichtmaten onderscheiden zich onderling ten deele door de meerdere 

 of mindere lengte der regels of verzen, welke in iedere dichtmaat een vast getal syllabes heb- 

 ben (1). Maar vele dichtmaten hebben dat getal onderling gemeen , en zijn niet van elkander 

 onderscheiden dan door de zang wijs (Jav. tjénkoJc) , die op de afwisseling van lange en korte 

 syllabes {goeroe lagoe, eig. zwaar en ligt) berust (2). Die afwisseling is mede aan vaste 



(1) Eene uitzondering op dien regel vind ik in Zang XIV van de B. J. Kw., alwaar de verzen 

 beurt om beurt 12 en 13 syllabes hebben. Als naam van de dichtmaat wordt daarvoor aangege- 

 ven Koesoema- witjitra , die anders een vast getal van 12 syllabes hebben moet. In 't H.S. F is 

 dan ook door eene latere hand eene gebrekkige poging gedaan, om die onregelmatigheid weg te 

 nemen, door al de verzen van 13 syllabes tot 12 terug te brengen. 



(2) De uitdrukking goeroe lagoe wordt door de Javanen in geheel verkeerde beteekenis gebruikt. 

 Zij onderscheiden namelijk, volgens Winter [Jav, Zamenspraken, I, 310) goei-oe ivilangnn, d. i. regels 

 die op het aantal verzen en syllabes, en goeroe lagoe, die op de eindklanken betrekking hebben. 

 Die schrijver verzekert mij ook, dat in de toepassing van de Kw.-zangwijzen door de Javanen met veel 

 willekeur wordt te werk gegaan, en bv. ieder twaalf- lettergrepig gedicht naar verkiezing op eene 

 der wijzen Koesoema-witjitrd, Tjandra- lo'üasita enz. gezongen wordt. Het schijnt dan ook, dat de 

 regels, waarvan de quantiteit der syllabes afhangt, bij de Javanen niet meer bekend zijn. Ik heb 

 zelf van die regels nog geen punt van onderzoek van gemaakt, wat evenwel bij eene meer opzette- 

 lijke behandeling van Kw.-werken, ook als hulpmiddel voor de kritiek, niet zal mogen verzuimd 

 worden. De weg is daartoe geopend door het belangrijk opstel van den Heer Feiedekich, met den 

 tekst van 't gedicht Wretta-sanf.jaja in Deel XXII van 's Genootschaps werken geplaatst, en waar- 

 uit ik hierboven eenige opgaven overneem. 



