VOORREDE. 11 



wetten onderworpen, in dier voege, dat vier dichtregels steeds eene strophe of pacia vor- 

 men , die zich in dezelfde dichtmaat steeds onveranderd herhaalt. De namen der dichtmaten 

 zijn welligt ontJeend aan zekere modelstrophen [versus memoriales), waarin zij als gewone 

 woorden voorkomen (1). — De nieuwere Javaansche poëzij heeft insgelijks een aantal dicht- 

 maten (kidoeng of tembang) , die in 't algemeen daardoor van de Kw.- dichtmaten en tevens 

 onderling onderscheiden zijn , dat 1°. iedere dichtmaat een eigen getal regels in de strophe 

 heeft, 2". ieder vers van de strophe een eigen getal syllabes, 3°. ieder vers van de stro- 

 phe ook een' eigen eindklank, d. i. eene vokaal, die in de laatste syllabe moet voorkomen. 

 Zij worden ook op bepaalde wijzen gezongen , die misschien oorspronkelijk op eene overeen- 

 komstige afwisseling van korte en lange syllabes berusten ; maar hierop wordt thans , zooveel 

 ik weet , bij de zamenstelling van gedichten volstrekt niet meer gelet. Of overigens deze dicht- 

 maten van inlandsche vinding, dan wel, gelijk de Kw.- metra, van Indischen oorsprong zijn, 

 is mij niet bekend; maar het laatste schijnt althans wel het geval te zijn met het algemeen karakter 

 van die dichtmaten, in zoover zij in toenemende verscheidenheid van vormen den stempel dragen 

 van de mindere heiligheid , die er aan wordt toegekend. Want ook de Indische poëzij heeft , bui- 

 ten den epischen sloka en de eenigzins meer afwisselende dichtmaten (door Lassen metra mono- 

 sckematica genoemd), waaraan die van 't Kw. beantwoorden , nog eene derde klasse van dichtma- 

 ten («ze^ra po^ysc^öma^ïca) , die, even als de Javaansche kidoengs, uit strophen en regels van 

 ongelijke lengte bestaan, en meestal aan nieuwere, inzonderheid Prakrit-, werken eigen zijn. 

 Van rijmklanken blijkt mij daarbij evenwel niets, en deze schijnen dus in de Javaansche 

 nieuwere dichtmaten een' nog verderen graad van ontwijding aan te duiden. De laatste wor- 

 den nog weder in twee soorten of klassen onderscheiden, de eene tembang ageng , (d. i. 

 groote dichtmaten), ook wel tembang tengahan (d. i. middelsoortige), sepoeh (di.i. 

 oude) oï dag elan, de andere tembang alit (kleine) oï mdtja,- pat genoemd. Er bestaat eenige 

 aanleiding, om te vermoeden, dat de eerste klasse oorspronkelijk zonder rijmklanken gebruikt 

 werd (2) ; maar anders heeft die onderscheiding , zoo 't schijnt , geene andere beteekenis dan in 't 

 verschillend gebruik , dat er van gemaakt wordt , daar de eerste klasse meer eigen is aan ge- 

 schriften van oudere dagteekening , en in zoover eene middelsoort tusschen de Kawi-metra en 

 de hedendaagsche kidoengs uitmaakt. — Door de afwisseling van die verschillende dichtmaten ont- 



(1) De Wretta-santjaja, een waar compendium van Kawi- prosodie, bevat zoodanige model- stro- 

 phen voor alle Kawi- metra, leder van die strophen bevat den naam der dichtmaat in zich ; en 

 schoon de namen, van Indische afkomst zijnde, natuurlijk niet uit die Kw.-strophen zelve kunnen 

 ontstaan zijn, komt het mij zeer waarschijnlijk voor, dat de Wretta-sa?ïtjaja gegrond is opeen derge- 

 lijk Sanskritsch gedicht, waarin de ware oorsprong en verklaring der namen zou te vinden zijn. 



(2) Zie PiJN'APPEL, 1. c. Zijne gissing is gegrond op eene opgaaf van eene dier dichtmaten, waarvan 

 gezegd Avordt, dat de eindvokalen willekeurig zijn. Welligt wordt de maat Balahak bedoeld, die 

 volgens den heer Wintek {Jav. Zam. I, 324, vlgg.) in 't 1ste, 3de en 5de vs. van de strophe, bui- 

 ten de daaraan eigene eindklanken, ook het Avülekeurig gebruik van andere klanken toelaat. 



