14 



VOORREDE. 



De twee genoemde omwerkingen van de B. J. zijn waarschijnlijk van zeer jonge dagtee- 

 kening ; en indien reeds ten tijde van Raffles , dus in 't begin dezer eeuw , vertalingen 

 van dit gedicht, gelijk hij (I, 458) zegt, algemeen over Java verspreid waren, is 

 daarin misschien eenige aanleiding, om te vermoeden, dat de omwerkingen, die wij thans 

 bezitten, ofschoon zij toenmaals waarschijnlijk wel reeds bestonden, niet de eerste of eenige 

 geweest zijn. 



De nadere tijdsbepaling van die twee geschriften en hunne onderlinge verhouding laten wij 

 voor 't oogenblik ter zijde, om vooraf nog iets te zeggen van hunne gemeenschappelijke 

 hoedanigheden en betrekking tot de B. J. Kw. Het doel, dat de omwerkers zich voorstelden, 

 is duidelijk genoeg. Volgens hunne eigene voorafspraak ondernamen zij op hoog bevel de 

 overzetting van 't gedicht van Empoe SSdah in de taal der uitlegging, en wel de een in 

 Kw. -maten, de ander in Maójd-pai. En hoe zij de eischen begrepen, waaraan hun werk be- 

 hoorde te voldoen, kan onder anderen blijken, wanneer zij bij 't mededeelen van een geval , dat 

 hun in eenig opzigt' vreemd of raadselachtig voorkomt, uitdrukkelijk verklaren, dat het ver- 

 haal van Empoe SeDAH onveranderd moet worden aangenomen , en dat de omwerker er niets 

 mag bijvoegen , op straf van bij 't publiek voor een' leugenaar door te gaan (zie LVIII , 

 11). Dikwijls nemen zij dan ook de Kw.-woorden letterlijk over, en verklaren ze een voor 

 een, of verdiepen zich in redekavelingen over de beteekenis, die wel geschikt zijn, om aan 

 onkundigen ontzag in te boezemen voor hunne naauwgezette kritiek. En, laat deze ook bij 

 nader onderzoek al zeer veel te wenschen over, het is toch duidelijk, dat het hunne be- 

 doeling was, om den grondtekst, voor zooveel den zakelijken inhoud aangaat, zoo getrouw 

 mogelijk weder te geven. Er zullen dan ook niet veel voorbeelden zijn aan te wijzen, dat 

 dat zij daarvan met voordacht zijn afgeweken. Welligt kan men hiertoe brengen die en- 

 kele gevallen, waarin zij den grondtekst, naar het schijnt, uit andere bronnen hebben aan- 

 gevuld, zooals in de geschiedenis van SALJa'S verraad tegen Karnu (zie Kr. aard. bij 

 XLIV , 3 — 14) , en in die van den nachtelijken aanslag van KRePa, en IvRëTa-WARMa (zie 

 bij LXIV, 2, 5 — 3, en LXVI, 15, 4, vlgg.). Dat inderdaad de omwerkers meer van de Indi- 

 sche mythen wisten, dan zij uit de B. J. Kw. konden leeren, blijkt ook uit verscheidene 

 door hen gebezigde eigennamen van echt Indischen oorsprong, die in den grondtekst niet 

 gevonden worden, bv. Dwarawati, de rijkszetel van KReSNa, Madoera, die van BaLa-néwa, 

 Ganclara-désa van Sakoeni, KoEMBaJaNa, bijnaam van Dronu,, Gandari, de moeder der 

 KordiocVs. Van vele andere, die insgelijks alleen in de omwerkingen voorkomen (als Dja- 







NaKa, bijnaam van ARDjOENa, ANKa-wiDJaJa van Abimanjoe, Amartd, 't rijksgebied van 

 JoEDiSTiRa, Tjampdld van DROEPaDa, Soertikanti, de vrouw van Karnu, WiiëSa-SÉNa, 

 zijn zoon ; ook vele namen van Kordwa's, enz.) is de oorsprong mij nog niet gebleken , en van 

 sommige (als WiiëSaJa, Soeman, NiRBiTa) laat zich met waarschijnlijkheid of zekerheid aan- 

 wijzen , dat zij op dwaling berusten. Zoo ook het vrouwelijk geslacht van Sikandi, de verwar- 

 ring van SALJa met SoMa-DeTa, enz. De meeste van die afwijkingen vindt men in de Lahons [wa- 

 j'ang- spelen) terug, en daarbij ook sommige , die aldaar uit misverstand of vervalsching van en- 



