16 



VOORREDE. 



die bekentenis niet noodig, maar zij zou ook tij hem niet misplaatst zijn geweest. Beiden 

 toonen op verre na zelfs die mate van kunde niet te bezitten , hoeveel ze ook nog te wen- 

 schen overlaat, die zich bv. in de Engelsche overzetting, door Kaffles medegedeeld, of 

 in sommige onuitgegeven inlandsche uitleggingen openbaart. Niet alleen zijn er onder de 

 verklaringen van Kw.-plaatsen vele, die kant noch wal raken, maar dikwijls is ook door 

 misverstand de geheele zamenhang bedorven, de loop van 't verhaal verwrongen en ver- 

 duisterd, nieuwe personen verzonnen, hunne onderlinge betrekking of geslacht verwisseld; 

 in 't kort, men kan naauwelijks tien regels achtereen met het Kw, vergelijken, zonder tot 

 de overtuiging te komen, dat de omwerker den grondtekst niet alleen niet naauwkeurig ,. 

 maar geheel verkeerd of in 't geheel niet verstaan heeft. 



Bij dit alles komt nog, dat de overzetters, instede van geregeld naar een goed Kw,- 

 handschrift te werken , naar allen schijn slechts hun geheugen gevolgd zijn , hetwelk hun 

 ligtvaardig vertrouwen maar al te dikwijls bedrogen heeft. Vanwaar anders zoovele ver- 

 valschte, misplaatste of geheel verzonnen aanhalingen uit het Kw. , en andere afwijkingen 

 van dien aard , die zich noch uit verschillende lezingen van den grondtekst, noch uit proso- 

 dische noodzakelijkheid, noch uit misverstand of opzet laten verklaren? Die onderstelling 

 strookt ook volkomen met den bekenden stand van de kennis der Kawi- schriften bij de 

 tegenwoordige Javanen. De taal is verouderd; en buiten eenige woorden, die thans nog 

 nevens de meer gewone in gebruik zijn, verstaat een ongeletterd Javaan er zeker niet 

 meer van dan een Nederlander, zonder opzettelijke studie, van 't oudste HoUandsch. ^aar 

 toch is 't er verre van daan, dat de Kawi- schriften den tijdgenoot even vreemd zouden 

 geworden zijn, als de gedichten van een' Melis- Stoke of Van Mabrlant bij ons. In- 

 tegendeel , geen Javaan , die niet meermalen , bij 't geliefkoosd wajang- spel , geheele pas- 

 sages uit de oude dichtwerken heeft hoo-ren voordraojen. Zoo bleven de klanken gemeen- 

 zaam voor 't gehoor, ook waar 't regt verstand geheel verloren ging. Het van buiten 

 kennen van fragmenten uit de Kw.- schriften gaat voor een bewijs van geleerdheid door , 

 en is eene welkome gave ook bij hen , die zich slechts in 't hooren zingen kunnen verlusti- 

 gen. Zoo kenden de omwerkers waarschijnlijk de B. J. Kw. grootendeels van buiten , maar 

 die kennis moet toch zeer gebrekkig en verward zijn geweest, om zoo vele en grove feilen 

 niet verhoed te hebben. 



Bij den geringen ouderdom der omwerkingen is 't opmerkelijk , dat de onderscheidene 

 handschriften van deze veel sterker uiteenloopen , dan die van den zooveel ouderen grond- 

 tekst: een verschil, dat wel zijne beste verklaring vinden zal in 't meerder gezag, dat aan 

 den laatsten gehecht wordt. Wanneer men verschillende handschriften van de B. J. Kw. 

 met elkander vergelijkt, vindt men vele schrijffouten, soms plaatsen van twijfelachtige echt- 

 heid, dikwijls ook valsche emendaties; maar in 't algemeen toch slechts varianten van dien 

 aard, dat zij gezamenlijk schijnen terug te voeren tot één' enkelen oorspronkelijken tekst, 

 die zich door vergelijking en conjectuur laat terugvinden. Onmiskenbaar is het streven 

 van ieder' afschrijver, om dien echten, ouden tekst zoo getrouw mogelijk weder te geven; 



