18 



VOORREDE. 



king in Kw.- maten is één handschrift door omschrijving (sankdla) gedagteekend van 't Jav. 

 jaar 1736 (A. D. 1809/10), het andere van A. J. 1755 (A. D. 1827/28). Maar ook de- 

 ze opgaven hebben slechts in zoover beteekenis, als zij den grens van minste oudheid be- 

 palen. In de Jav. zamenspr aken van den heer Winter (I, 310) wordt de B. J. Djarwa 

 toegeschreven aan JaSa Dl PoERa, den eerste, zonder dat daarbij blijkt, welke der beide 

 omwerkingen bedoeld Avordt. De schrijver verzekert mij evenwel, van wijlen JaSa Di PoERa 

 III vernomen te hebben, dat de overzetting in Matja-pat is opgesteld door JaSa Dl POERa 

 I, onder Soesoehoenan Pakoe BoEWaNa III (die reeds tijdens de scheiding der Vorsten- 

 landen, A. D. 1755, te Soerakarta regeerde, en in of omstreeks 1788 overleed), en die 

 in Kw.- maten door JaSa Di PoERa II, later Raden Toeme7i(/goenff SASTRa NAGaRa (zie J'av. 

 Zam. I, 361). — In de schriftelijke aanteekeningen , beneden onder de handschriften met 

 P aangeduid , vind ik bij de woorden „ 's Vorsten dienaar" , in het tweede vers van onze 

 omwerking voorkomende, het volgende opgeteekend: „Hieronder moet worden verstaan 

 „Kjahi Ngabeld JaSa Dl PoERa, die onder de regering van Pakoe BoEWaNa III, in 't jaar 

 „der Jav. tijdrekening 1725 (1), een begin gemaakt heeft, met de B. J. Kw. in Jav. 

 „verzen over te zetten, welk werk door zijn' zoon, Mas Ngahehi JaSa Di PoERa, onder 

 j, de regering van Pakoe BoEWaNa IV, voltooid is geworden. Deze laatste (J. D. P.), ver- 

 „ heven tot den rang van Raden Toemenggoeng SASTRa NAGaRa,is door zijne grondige en uit- 

 „ gebreide kennis der Kawi- taal zeer beroemd geweest, en mag dus meer dan zijn vader voor 

 „den eigenlijken vervaardiger der B. J. Djarwa gehouden worden. Er bestaat buiten de- 

 „ze overzetting van SASTRa NAGaRa geene andere van dit gedicht. Ook te Djokjakarta en 

 „elders is alleen deze overzetting bekend en aangenomen. Alleen zijn in de afschriften hier 

 „ en daar veranderingen door de schrijvers (afschrijvers) gemaakt, wier meerdere of mindere waar- 

 „ de door vergelijking moet blijken." — Er valt nogtans niet aan te twijfelen, dat in den tijd, 

 toen dit geschreven werd (een' tijd, die zeker nog geene dertig jaren geleden is), ook de 

 omwerking in Kw.- maten reeds bestond; maar zij schijnt den schrijver geheel onbekend te 

 zijn gebleven: althans blijkt het tegendeel ook uit het vervolg zijner aanteekeningen niet, 

 waar toch nu en dan belangrijke varianten uit verschillende handschriften van onze omwer- 

 king worden aangehaald. Mogen wij evenwel een klein misverstand aannemen in de opga- 

 ve, die de schrijver waarschijnlijk aan mondelijke inlichtingen van een' inlander ontleende, 

 dan is misschien met hetgeen hij de v o 1 1 o o ij i n g noemt , eigenlijk de tweede omwerking 

 bedoeld geweest, en de bewering, dat er slechts ééne overzetting bestaat, in dien zin te ver- 

 staan, dat de twee omwerkingen, wegens het naauwe verband, dat er tusschen heerscht , niet 

 als verschillende beschouwd worden. Zóó zou de opgave van P tamelijk wel met die van den 

 heer Winter overeenkomen, en tevens met de omstandigheid, dat de omwerking in Kw.- 



(1) D. i. A. D. 1798/9; docli toen was Pakoe BoEwaKa III reeds overleden, en opgevolgd door 

 P. B. IV, die A. D. 1820 stierf. Er moet dus eene fout zijn in 't jaartal of in den naam van 

 den Vorst. 



