V OOK RE DE. 21 



ZOO ver te moeten gaan, om In den tekst bv. de woorden van elkander af te schelden, of- 

 schoon diezelfde nieuwigheid in de uitgave van Sanskritsche werken reeds vrij algemeen, 

 en met onbetwistbaar nut, is ingevoerd. In de plaatsing der dichtregels op Europesche wij- 

 ze, een voor een onder elkander, heb ik het voorbeeld gevolgd van den heer Friederich 

 in zijne uitgave van de Bo7na Kaïoja (in deel XXIV van 's Genootschaps Verhandelingen) , 

 met bijvoeging van cijfers, waarvan 't nut, ja de onmisbaarheid, zal erkend worden door 

 elk , die van mijne Kritische aanteekeningen enz. gebruik maken , of zelf aanhalingen doen 

 wil. De teekens , die gemeenlijk aan 't begin en 't einde der zangen gebruikt worden 

 (poerwd-, madtjd-, en zoasdnd-pddd) , heb ik als overbodig weggelaten, en den pddd loeJioer , 

 die anders als afscheiding der strophen dient, voor de zangen gebezigd. Deze inrigting 



maakt tevens het gebruik van den pddd Ungsd (v als afscheiding tusschen de dichtregels on- 

 noodig (1), en gaf mij gelegenheid tot eene meer voldoende punctuatie, dan anders in Jav. 

 poëzij mogelijk is. Maar ook in prosa is de Jav. punctuatie over 't algemeen zeer verwaar- 

 loosd; en om ze tot dien graad van volkomenheid te brengen, waarvoor zij in onze talen 

 vatbaar is, zou men niet alleen een ruimer stel van scheiteekens behoeven, maar den schrijf- 

 trant ook meer moeten wennen aan eene logische afscheiding van denkbeelden. Een goede 

 Javaansche stijl, zoo als hij door sommigen geschreven wordt, is over 't geheel niet minder 

 logisch dan die van andere talen ; maar 't is niet te ontkennen , dat met de gewoonte , om 

 de logische zinscheiding door eene goede punctuatie aanschouwelijk te maken , een krachtig 

 hulpmiddel gemist wordt tegen zekere onnaauwkeurigheden van zamenhang , waarin men zich 

 te ligter toegeeft in eene taal van zoo eenvoudig zamenstel als de Javaansche. Vandaar 

 welligt die veelvuldige zinsneden en woorden, die zich bijna onverschillig met het vooraf- 

 gaande of met het volgende laten verbinden, of liever met beide even naauw verbonden 

 zijn ; die, om zoo te spreken , tegelijk twee verschillende functies in den zin vervullen , bv. 

 als object van den voorgaanden en als subject van den volgenden zin, waar in andere talen 

 of eene herhaling of het gebruik van een voornaamwoord zou vereischt worden. Misschien 

 laat die woordvoeging zich in zekere mate als een taaieigen regtvaardigen ; schoon ik mij 

 overtuigd houd, dat zij, zonder de taal geweld aan te doen, steeds gemakkelijk te vermij- 

 den is. In ieder geval maakt zij de interpunctie en vertaling van Javaansche geschriften 

 dikwijls moeijelijk en onzeker. Ten andere vindt men zich, zoowel bij 't schrijven van 

 JaVaansch als bij het interpungeren van 't werk van anderen , belemmerd door gebrek aan 

 verscheidenheid van teekens. Moge men in dat bezwaar ook eenigermate kunnen voorzien, 

 door 't zeldzame gebruik van eenige dier teekens wat verder uit te strekken , en dat van 

 andere (bepaaldelijk van den enkelen pddd Ungsd s) binnen engere grenzen te beperken, de 

 werkkring blijft toch zoo ruim in verhouding tot het geringe aantal van teekens , dat men, 



(1) Evenzeer ook het gebruik van de bijzondere vokaalteekens [q ^ m) i^ ^^ eindsyllabe van 

 iederen regel, dat ik zonder nadenken, slechts uit gewoonte, behouden heb. 



