24 



TOOREEDE. 



voor Sindhoe-r^dja). In zulke gevallen heb ik mij dan ook naar 't hedendaagsch 

 schrijf- en spraakgebruik , inzonderheid naar de schrijfwijze mijner handschriften van beide 

 omwerkingen, gevoegd, en slechts daar, waar minder eenstemmigheid bestond (bv. in Si- 

 kandi of Srikandi), of waar eene weinig beduidende verandering voldoende was (bv. 

 van Sënkoeni in Sakoeni, Karpa, in Krëpa, Droepadi in Dropadi), op ei- 

 gen gezag de juistere spelling gekozen. Misschien ben ik hierin nog wel wat te ver gegaan, 

 en had ik beter gedaan , met bv. Sindoe-rëdja, voor- r a, d j a, K o e r o e - s é t r a voor- 

 -ksétra, Koenti voor Koenti, enz. te behouden. 



Het eigenlijk kritisch gedeelte van mijn werk, de Kritische nanteeheningen en de daarop 

 gegronde bepaling van den tekst, vereischt mede eenige opheldering. In de eerste plaats 

 moet ik de bronnen doen kennen, die daarbij gebezigd, en in de aanteekeningen onder de 

 volgende letters zijn aangehaald. 



Van de Omwerking in kleine dichtmaten had ik drie codices (1): 

 A: den gedrukten tekst van den heer Roorda van Eijsinga, waarvan boven reeds ge- 

 sproken is, en v^^aaromtrent hij zelf in zijne voorrede zegt: „Door eene bijzondere om- 

 „ standigheid werd ik eigenaar van een manuscript van de B. J. , dat een ambtenaar te 

 „ Soerakarta weleer naar een oorspronkelijk handschrift uit de Keizerlijke boekerij had 

 „laten overschrijven, en dat zich door duidelijkheid van schrift zoowel als door wellui- 

 „ dendheid van taal (?!) gunstig onderscheidde" ; en later : „ het Javaansche handschrift 

 „ is te Batavia gedrukt." — Het is dan ook inderdaad niets anders dan een afgedrukt 

 handschrift, en als zoodanig met onze overige HSS. op ééne lijn te stellen. Ten aan- 

 zien der lezingen zondert het zich over 't algemeen vrij sterk van die overige af; en 

 die afwijkingen hebben veelal het voorkomen van nieuwelings, maar niet zonder oordeel, 

 ingebragte verbeteringen , die evenwel niet geacht kunnen worden , uitsluitend tot dit af- 

 schrift te behooren, daar zij zeer dikwijls een' zijdeliugschen steun vinden in de verta- 

 ling, beneden onder O vermeld, en soms ook in W: zie aldaar. 

 B: een net geschreven handschrift in 8^", met een aantal veranderingen van eene andere 

 hand, die echter bij vergelijking met de andere HSS. zelden aannemelijk bevonden wor- 

 den, en die ik geneigd ben toe te schrijven aan de vinding van Rad'èn Pandji PoESPa. 

 WiLaGa, die in mijn exemplaar van A eenige van dezelfde emendaties heeft aangetee- 

 kend. Het handschrift zelf komt mij voor, in waarde ongeveer met het vorige gelijk 

 te staan. 

 C: een HS. in folio, toebehoorende aan den heer Winter, in zijne lezingen over 't alge- 

 meen het naast aan 't vorige komende, waarmee het zelfs, indien ik mij niet bedrieg, 

 eenige schrijffouten gemeen heeft (zie Kr. aant. bij XV, 13, c; XVII, 2,3; LI, 6; 

 LX, 12,5; LXV, 18,8), die de onderlinge onafhankelijkheid dezer beide HSS. zou- 



(1) Ik moet mij deze benaming wel veroorloven, om van gedrukte bronnen en handschriften te- 

 gelijk te spreken. 



