YOOEREDE. 25 



den verdacht maken , zoo deze niet uit al het overige duidelijk bleek , althans in zoover , 

 als noodig is, om hunne vergelijking nuttig te maken; want er bestaat ook veel 

 verschil; en in die gevallen, even als in de afwijkingen van A, komt de lezing van 

 C mij doorgaans het best geregtvaardigd voor, waarom ik het gezag van dit HS. 

 hooger schat dan dat der beide vorige, ofschoon het met minder zorg schijnt geschreven 

 te zijn. — Het is in dit HS., dat de vroeger aangehaalde dagteekeningen en de naam des 

 omwerkers voorkomen. 



Van de Omwerking in Kawi-dichtmaten: 



D: een HS. in fol. , behoorende tot de nagelatene HSS. van den heer W. A. Van den 

 Ham, volgens een inschrift van zijne hand afgeschreven naar een HS. van den Soesoe- 

 hoenan, en gedagteekend van 't Jav. jaar 1736 = A. D. 1809/10; — -het is over 't alge- 

 meen merkelijk beter dan 't volgende. 



E: een HS. in fol., toebehoorende aan den heer Winter, soms vrij sterk van D afwij- 

 kende, en bijzonder gekenmerkt door vele zinstorende en allerzonderlingste schrijffouten; 

 gedagteekend van A. J. 1755 = A. D. 1827/8. 



Van 't Kawi: 



F: een HS. in klein 4*°., toebehoorende aan den Soesoehoenan , de eenige van al mijne Kw. 

 codices , die (behalve enkele hier en daar ontbrekende verzen en strophen) van 't begin tot 

 het einde compleet is, bevattende LH zangen, gezamenlijk 728 strophen. Ongelukkig 

 is het tevens de slechtste en meest bedorvene. De vele valsche lezingen , vooral de ver- 

 nuftige emendaties van eene latere hand, hebben intusschen 't voordeel van somwijlen een 

 verrassend licht te werpen op den oorsprong van de fouten der omwerkers. Er zijn hier 

 en daar tusschen de regels met potlood woordverklaringen tusschen geschreven , door mij 

 overgenomen uit een afschrift van dit MS., toebehoorende aan den heer "Winter. Een ander 

 afschrift van 't zelfde MS. (F) is in mijn bezit, maar bij deze uitgave niet gebruikt. 



G : eenige losse bladen , bevattende een gedeelte van de B. J. Kw., met verklaring in Ja- 

 vaansch prosa , voor mij ondernomen door meergenoemden Raden Pandji PoESPa Wii.aGa, 

 bijgestaan door den Raden Ngabèhi RaNGGa WARSiTa , denzelfde, die Dr. Van der Vlis 

 heeft bijgestaan in 't verklaren der opschriften van Soékoeh en Tjetd. Het eerste gedeel- 

 te, van de hand van PoESPa "WiLaGa, maar denkelijk grootendeels op inlichtingen van 

 RaNGGa "WARSiTa gegrond , bevat den grondtekst van Zang I, en de verklaring tot in de 

 helft van Zang II ; — het tweede gedeelte , zoo ik mij niet bedrieg, door den laatste zelf ge- 

 schreven , gaat van Zang XXX tot het einde, en bevat, in drie kolommen nevens elkander, den 

 grondtekst, de woordelijke vertaling en eene vrijere omschrijving : voorzeker de doelmatigste 

 inrigting voor eene uitlegging van Kawi in 't Javaansch. De voltooijing zal zich , naar ik 

 vrees , wel altijd laten wachten. Ook is het tweede gedeelte nog maar een klad, hetwelk nog had 

 moeten overgeschreven, misschien ook hier en daar verbeterd, worden, alvorens mij te wor- 

 den aangeboden ; maar ik heb het liever aangenomen en gehouden , zoo als het was , dan mij 

 nog langer oponthoud , met gevaar A^an geheel verlies , te laten welgevallen. De getrouw- 

 heid der vertaling laat voorzeker zeer veel te wenschen over : doorgaans schijnt zij weinig 



4 



