26 



TOOREEDE. 



anders te zijn dan eene zwakke poging, om den zin te gissen uit enkele bekende woor- 

 den of klanken, dikwijls nog uit een' vervalschten tekst geput, en aangevuld of gewijzigd 

 naar traditionele voorstellingen; niet zelden schijnt de verklaring zelve van allen gezonden 

 zin ontbloot ; doch met dat al had zij , bij de schaarschheid mijner hulpmiddelen , vooral 

 voor de laatste helft van 't gedicht, hare betrekkelijke waarde. Zij schijnt ook geheel 

 onafhankelijk te zijn van de uitleggingen in L en N (zie beneden), en ik ben geneigd 

 haar over 't geheel voor beter dan deze te houden. De grondtekst is, voor zooveel ik 

 weet , ontleend aan een HS. in fol., tot de nalatenschap van den heer Van den Ham be- 

 hoorende, en dat naar 't HS. F scheen te zijn afgeschreven. In dit geval moet evenwel 

 die afschrijver, of, wat ik eer . onderstel , de uitlegger, er niet zelden veranderingen 

 in gebragt hebben, waarvan vele met zekerheid of waarschijnlijkheid voor verbeteringen 

 te houden zijn, zoodat dit HS. ook voor de ware lezing van 't Kw. niet geheel te versmaden is. 



H: een paar losse bladen, bevattende Zang H — IV, met interlineaire vertaling in een dia- 

 lect, dat ik onderstel Balineesch te zijn, door mij zelf afgeschreven naar een HS. op 

 lontar-bladen , dat verschillende fragmenten van de B. J. Kw. bevatte, doch waarvan ik 

 niet meer heb kunnen afschrijven, dewijl het door den eigenaar, den heer Schömann, 

 werd teruggevraagd, en, zoo ik meen, naar Berlijn medegenomen. 



I: een afschrift van mijne hand naar een HS., behoord hebbende aan den heer Gericke, 

 hetwelk, in een' bundel van zestig fraai beschrevene en goed bewaarde lontar-bladen, den 

 tekst van de twintig eerste zangen bevatte. Het is nevens K wel de beste Kw.-tekst, 

 dien ik raadplegen kon. Uit enkele woorden in een' mij onbekenden tongval, hier en daar 

 tJimar^we voorkomende, ben ik geneigd af te leiden , dat het HS. van Balinesche aflcomst is. 



K: de fragmenten van de B.J.Kiv., in 'Raffl.es, Ilistory o f Java , 2"^. edition, vol. I, in "Eu- 

 ropeesch karakter, volgens de Engelsche uitspraak, afgedrukt, met vertaling in Engelsch 

 prosa, en korte inhoudsopgaven, in dezelfde taal, van de uitgelatene plaatsen : hetzelfde 

 werk, dat tot grondslag verstrekt heeft aan V. Humboldt's onderzoekingen Ueber die 

 Kawi-Sprache : zie ald. inzonderheid Deel II, § 2^, blz. 8, vlgg. De uit den aard gebrek- 

 kige uitdrukking van den tekst, nog verergerd door de schier geheel willekeurige woord- 

 scheiding, veroorzaakt bij de lezing wel eenige moeijelijkheid ; maar deze verdwijnt groo- 

 tendeels bij eenige oefening en bij vergelijking met andere codices, die dan tevens dezen 

 tekst als een' van zeldzame voortreffelijkheid kennen doet. Zijne lezingen worden bijna altijd 

 als de ware of meest aannemelijke bevestigd, 't Is dus wel te betreuren , dat van dien 

 tekst slechts een klein gedeelte (in 't geheel 135 strophen) wordt medegedeeld (1). — De \olg- 



(1) Waarschijnlijk is hij nag in zijn geheel te vinden onder de nagelatene HSS. van den heer 

 Raffles, thans in 't bezit van de Royal Asiatic Society te Londen. Zie de opgave van die HSS. door den 

 heer Mr. S. Keuzee , in de Bijdragen tot de taal-, land- en volkenkunde van N. I. » Deel II , blz. 

 342-3, alwaar niet minder dan drie HSS. van de B. /. Kw. vrorden opgenoemd, en op blz. 340 



liog een onder de HSS. van 't East-Tndia hotise. 



