VOORREDE. 29 



op het Voorblad afgeschreven naar een Madureesch HS. in 't bezit van den heer Gericke. 

 Ook van dit HS. (M) is een afschrift in mijn bezit, 



N: een HS. in fol., in mijn bezit, bevattende den tekst van 't begin af tot XXIV, 3 (402 

 strophen), met interlineaire vertaling in 't Javaansch (?}, besloten met eenige strophen, 

 die niet tot den tekst behooren, en eene lofspraak schijnen te bevatten op zekeren Na- 

 rurja Basoeki KReTa NAGana, zijnde waarschijnlijk de Vorst (Regent van BasoeJci?), 

 voor wien 't geschreven werd. Het schrift is zeer slordig en vol fouten ; de vertaling in 

 dezelfde taal als die van L, en blijkbaar met deze naauw verwant, daar de plaatsen, die 

 in beide voorkomen, bijna woordelijk gelijkluidend zijn, ofschoon altijd nog met genoeg 

 verschil, om de vergelijking te beloonen. Het waarschijnlijkst acht ik, dat N af- 

 komstig is van een' iateren commentator, die de afgebrokene verklaringen van L, vol- 

 gens een ander HS. met eenigzins afwijkende lezing, op denzelfden voet aangevuld heeft, 

 om het werk volledig te maken, maar daarmede halverwege is blijven steken. Het ver- 

 schil in vorm, daar in N de verklaringen doorloopend tusschen de regels van den tekst 

 geschreven zijn, brengt mede, dat de woordscheiding hier minder duidelijk is. Ook zijn 

 er niet zelden woorden in de verklarinsr overseslacren : en soms duidt de verklaring eene 

 andere lezing aan, dan er in den tekst boven staat. Overigens is 't hier, even als inL, 

 slechts eene verklaring der woorden , met weinig of geene zorg voor den zamenhang. 



B*, C*, D* enz. beteekenen veranderingen in de MSS. B, C, D enz. door eene latere 

 hand gemaakt. 



Als bijkomende hulpmiddelen moet ik nog noemen: 



O: eene volledige Nederduitsche vertaling van de B.J. Matjd-pat in HS. De verdienste- 

 lijke schrijver heeft tot mijn leedwezen uitdrukkelijk verlangd onbekend te blijven; en 

 ik zie mij daardoor tevens verhinderd , andere bijzonderheden omtrent dit HS. mede te deelen , 

 die het geheim zouden kunnen verraden. Ik moet dit geheim te meer eerbiedigen , de- 

 wijl het werk slechts tot eigene oefening vóór vele jaren is opgesteld, en nooit voor 

 openbaarheid bestemd geweest. Intusschen mag ik niet verzwijgen, dat ik het bij mijne 

 vertaling aanhoudend en met veel nut geraadpleegd heb, en dat ik dikwijls, wanneer 

 eene andere opvatting mij aanvankelijk verkieslijk scheen, later, bij rijper nadenken, 

 gedrongen werd, tot die van mijn' anonymen voorganger terug te keeren. Ik moest 

 daarbij zijn diep en helder inzigt in de taal en den geest van den Jav. dichter te meer 

 bewonderen, dewijl hij, buiten de vergelijking van een paar HSS. van dezelfde omwerking, 

 door geene kritische onderzoekingen werd voorgelicht , en zelfs , gelijk boven is aangemerkt , 

 geene kennis schijnt te hebben gehad van 't bestaan der andere omwerking, in Kw. 

 maten , waaraan ik zoo menige opheldering te danken had (1). Bij die vertaling is over 

 "'t geheel het HS. B, met de daarin aangeteekende veranderingen, gevolgd. Sommige 

 afwijkende lezingen, uit een of meer andere HSS. overgenomen, zijn door den schrijver 

 in zijne aanteekeningen (zie hieronder, lett. P) opgegeven; maar buitendien getuigt de 



(1) Zie boven , bl. 22. 



