VOORREDE. 37 



't Bijvoegsel op het Woordenboek, dat deze uitgave verzelt , verwijzen, en, "wat den zamen- 

 hang aangaat, hen tevens in zoover met de Javaansche taal bekend onderstellen, dat eenige 

 vrijheid in de woordvoeging der vertaling hen niet verhinderen zal , om er hunne op- 

 vatting van den tekst meê te vergelijken. Evenwel verwachte men niet, alle duistere 

 punten door vertaling of woordenboek opgehelderd te vinden. Zeer veel toch , zoowel in 

 woorden en uitdrukkingen als in den zamenhang, is mij zelf, ondanks alle nasporingen 

 en navragen , duister of twijfelachtig gebleven. "Wat de kunde en dienstvaardigheid van 

 den heer C. F. Winter Sr. alhier, de gewone vraagbaak van elk , die iets tot de Jav. taai- 

 studie wil bijdragen, vermogt te geven, heeft ook aan deze uitgave niet ontbroken. . Maar 

 niet alle vragen vonden ook bij hem een beslissend of geheel bevredigend antwoord. Dikwijls 

 moest hij zich bepalen tot mededeeling der verklaringen van inlanders — inzonderheid van 

 KÜNGGa Warsitu, zijn' leermeester in 't Kawi — , voor wier juistheid hij zelf niet kon 

 instaan , en die dan ook maar al te dikwijls aan de verdenking onderhevig zijn , van naar 

 de behoefte van den plaatselijken zamenhang verzonnen of verwrongen te zijn. Die be- 

 hoefte is evenwel in vele gevallen zoo onbepaald , dat onderscheidene zeer uiteenloopende 

 verklaringen er even goed aan voldoen kunnen. Vandaar voorzeker het dikwijls verregaand 

 verschil tusschen de uitleggingen , die ik van deze zijde , of ook onmiddellijk van Javanen 

 (inzonderheid van mijn' schrijver Mas DJaJa PReMADi) ontving , en die, welke uit dezelfde of ge- 

 lijksoortige plaatsen in 't Woordenboek van Gericke en Koorda zijn opgenomen. In zulke 

 gevallen van onzekerheid heb ik mij in de vertaling zooveel mogelijk onzijdig gehouden, en 

 in 't Bijvoegsel alles bijeengebragt , wat tot het punt in geschil betrekking had. — Menigmaal 

 zal men ook, waar de zamenhang minder duidelijk is, in de Kritische aanteekeningen de 

 oorzaak der duisterheid in eene afwijking van den grondtekst zien aangewezen. Die aan- 

 wijzing is zeker niet altijd voldoende, om de vertaling van alle verantwoordelijkheid te 

 ontheffen. ledere vervalschte of bedorven zin is nog geen volslagen onzin; en in den re- 

 gel moet bij den om werker, indien ook geene heldere, wel zamenhangende denkbeelden, 

 toch eene zekere bedoeling worden ondersteld, die de vertaler op te sporen en weder te 

 geven heeft. Maar wat niet geregeld gedacht en juist uitgedrukt is, kan ook niet dan gebrek- 

 kig vertaald worden ; en men zal het dan ook moeten vergeven , dat ik in zulke gevallen 

 er maar van gemaakt heb, wat ik kon, somtijds met inachtneming van de betere woord- 

 voeging in de andere omwerking, wanneer die met de onze niet in bepaalden strijd was. 

 Overigens heb ik mij geene moeite gegeven, om die zwarigheden te ontveinzen, en ze 

 integendeel menigmaal onder de aandacht van den lezer gebragt, wat evenwel niet met 

 elk woord van eenigzins twijfelachtige strekking geschieden kon. Dikwijls is ook de op- 

 vatting van O medegedeeld , wanneer zij mij toescheen , eenigzins in aanmerking te kun- 

 nen komen. Ik zou hiermede nog minder spaarzaam geweest zijn, indien de omstandig- 

 heden, betrekkelijk dit MS. boven aangevoerd, mij niet ten pligt gesteld hadden, er in 't 

 openbaar slechts een zeer bescheiden gebruik van te maken. Enkele malen heb ik elke 

 poging tot vertaling moeten opgeven , en deze door stippels vervangen , hetzij wegens de 

 volstrekt onzekere beteekenis der woorden , hetzij wegens de duisterheid van den zamen- 



