Lvi INLEIDING. 



(§63) Dana zelf, ieder slechts een' halven dag, gevoerd. ("*^) De laatste viel door de hand van 



(i09j De B.J. ^w. bevat eenige naauwkeurige tijdsbepalingen, die ik evenwel zoomin onderling 



als met de Indisclie opgaven op voldoende wijze weet overeen te brengen. Het eerste van die 

 gegevens vindt men in Kw. VIII, 12, 3— 4 (in Xr. aant. bij VIII, 9, *), vóór den aanvang des 

 oorlogs , als KeSsxa , na de mislukte onderhandelingen, van Hastina naar Wirata terugkeert. Ik 

 zie geene mogelijkbeid , om uit die plaats iets anders te verstaan , dan de uitleggers gedaan 

 hebben, dat namelijk de oorlog in de vijfde maand van 't jaar voorviel, en tusschen den 

 eersten dag der wassende maan (woelan toemanggal) en den vijftienden der afiiemende, dus 

 binnen één' maansomloop, volbragt werd. Immers woelan toemanggal kan toch wel nooit 

 volle maan beteekenen? Dan zou de duur van den oorlog op eens tot de helft beperkt 

 worden, en 't zonderlinge wegvallen, dat van de eerste helft der maand bijna niets ver- 

 meld wordt. Moet bet evenwel, zoo als gewoonlijk, de eerste verschijning der nieuwe 

 maan beteekenen, dan is 't zeker toch niet zóó te verstaan, dat de strijd juist op dien 

 dag begon, of men zou 't aan acbteloosheid moeten toeschrijven, dat reeds in den nacht 

 vóór KKësxA's terugkeer een tafereel van den maneschijn geschilderd wordt. Zulk eene 

 achteloosheid is in Javaansche gedichten niet vreemd : het is daar dikwijls , of er geen nacht 

 zonder maanlicbt is, en of de zon nooit ondergaat, zonder onmiddellijk door de maan te 

 worden vervangen. Hier kan ik evenwel die fout zoo ligt niet onderstellen; en 't schijnt 

 ook niet noodig, wanneer wij slechts aannemen, dat de vorige nacht, volgens Oostersch 

 gebruik, als het begin van den volgenden dag beschouwd, en dat in de aangehaalde tijdsbe- 

 paling, volgens de opvatting van N, die dag zelf van KRësïTA's terugkeer de eerste der 

 maan genoemd wordt. Den volgenden dag (dus den 2^^° der maand?) had de uittogt der 

 wederzijdscbe troepen, de legering op Koeroe-ksétra en de benoeming der legerboofden , 

 SwÉTA. bij de Pandawa's, Bisma. bij de Z'awraiüa's, plaats (Kw. IX — X, 4; T, IX, 2 — XI). 

 Hierna laten de om werkers, zoo 't schijnt, een' nacht verloopen, eer de vijandige heiren 

 elkander op bet slagveld ontmoeten. In 't Kw. vind ik niet het minste blijk of aanwijzing 

 van dien overgang tot een' nieuwen dag, en schijnt veeleer de handeling onafgebroken voort 

 te gaan (zie Kr. aant. bij XII, 1 — 4), schoon 't inderdaad moeijelijk is aan te nemen, 

 dat er na al 't voorafgaande nog op denzelfden dag tijd overbleef, om den strijd aan te 

 vangen. Trouwens beeft het stilzwijgen van 't Kw. hier minder gewigt, dewijl de dichter 

 over de eerste dagen van 't gevecht met eene verwonderlijke vlugtigheid heenloopt. Naau- 

 welijks is de eerste aanval in weinige regels beschreven, of het heet reeds (in Kw.X, 

 19), dat „na vele dagen strijdens" de prinsen van Wirata, Saxka. en Oetaea, sneuvelen. 

 De om werkers hebben hier, in stede van vele dagen, „een' halven dag" (zie Kr. aant. 

 bij XII. 21, i); maar, al lieten ook de Kw.-woorden op zich zelve deze of eene andere 

 uitlegging toe, het vervolg bewijst toch ondubbelzinnig, dat hier meerdere dagen onbe- 

 schreven zijn voorbij gega^B Immers , de val van die twee helden wordt blijkbaar onmid- 

 dellijk gevolgd door den aanval en dood van hun' broeder Swéta, waarna de nacht invalt 



