22 Vereenigde O. I. Comp. — Zilver. 



tot welke waarde de Indische Regering de Spaansche daalders of rea- 

 len reeds oogluikend had laten stijgen, en nu bij genoemd plakaat 

 wettig verhoogde (*). De Regering werd tot dezen maatregel geleid 

 ook door het //wegsteken" der rijksdaalders door de ingezetenen van 

 Batavia, die bij de eerstdaags verwacht wordende komst der Chine- 

 sche jonken hoopten meer waarde voor hun zilvergeld te zullen 

 krijgen , dan op dat oogenblik het geval was. Indien iemand zich 

 door deze verhooging der rijksdaalders mogt benadeeld achten, het- 

 geen niet waarschijnlijk was, omdat zij in Indië werkelijk eene groo- 

 tere waarde aan stuivers van minder allooi hadden dan die, waarvoor 

 zij in omloop werden gegeven , dan was de Compagnie bereid om 

 deze geldstukken ten allen tijde tegen dertig dubbeltjes intewisselen (f). 



(*) Merkwaardig is de omstandigheid , dat dit plakaat geconcipieerd werd door den pen- 

 sionaris en president des achtbaren Raads van Justitie* te Batavia en ter gewoner plaatse 

 gepubliceerd werd door den fiscaal en een gecommitteerde uit gemelden Raad. Het is niet 

 duidelijk waarom de Justitie zich met den koers van het geld bemoeide. In 1682 geschiedde 

 eene inwisseling van geld ten overstaan van den fiscaal van Indië en eenen gecommit- 

 teerde uit den Raad van Justitie. 



Zuijlen van Nijevelt zegt ter dezer plaatse: //hierbij werd echter geene gelijkmatigheid 

 //en evenredigheid in acht genomen. De zilveren reaal van achten, die steeds 48 stuivers 

 //had gegolden, werd alsnu tot 60 stvs. en dus met 25°/ verhoogd. De zilveren keizers- 

 // daalder daarentegen, die tot nu toe voor 52 stvs. gangbaar was geweest, werd eveneens 

 //tot GO stvs., derhalve slechts met ruim 18°/ verhoogd." Deze voorstelling is volgens het 

 //plakaat geheel onjuist. 



(f) // In dezen maatregel ," zegt Zuijlen van Nijevelt (pag. 366), n ligt de bron van al de ver- 

 h wikkelingen , welke gedurende zoo vele jaren in het Indische muntwezen zich hebben 

 // geopenbaard. Had de Regering kunnen besluiten om de evenredigheid tusschen de kleine en 

 // de grove zilveren speciën te herstellen door de eerste, overeenkomstig hare wezenlijke bestem- 

 //ming alleen als scheide-muut te laten circuleren en alzoo haar het radicaal van wettig 

 //betaalmiddel tot onbepaalde sommen te ontnemen , zoo waren alle moeijelijkheden op een- 

 // maal afgesneden geweest, behoudens eene nadere regeling der evenredige gangbare waar- 

 //de der grove speciën, in zoo verre deze van sommige speciën boven de wezenlijke, in- 

 //nerlïjke waarde was opgedreven. Nu verkoos men eene willekeurige waardebepaling, 

 //eerst van eene enkele, daarna van alle andere grove speciën. Al dadelijk ondervond 

 // men er de nadeelige gevolgen van. De boekpenning , tot dus verre de zilveren reaal van 



