T 



Vereenigde 0. 1. Comp. — Zilver. 33 



De Bewindhebbers schreven daaromtrent in hunnen even genoem- 

 den brief het volgende : // staande deze vergadering hebben wij na- 

 'i der gepondereerd en overwogen alle de redenen en motiven, die 

 // ons tot de geordonneerde reductie van de gelden in Indië bewogen 

 // hebben ; ook [hebben wij] daartegen ingenomen UE. consideratiën ter 

 " contrarie , en kunnen niet anders verstaan of onze redenen behooren 

 i/ alsnog plaats te grijpen. (*) Evenwel, dewijl de experiëntie niet 

 t/ schijnt te corresponderen met de rede, maar die tegengaat en over- 

 wwint, en dat UE. beter kennen en w r eten de humeuren van de na- 

 " tien en lieden aldaar en hoe die dienen getracteerd en behandeld 

 " te worden , zoo hebben wij goedgevonden UE. te autoriseren om dit 

 //hoog gewigtige punt nader en rijpelijk te examineren. En zoo UE. 

 // alsnog meenen en daarbij blijven persisteren de gemelde reductie 

 m en gestelde valuatie van de gelden der Compagnie schadelijk te 

 // wezen , dat UE. alsdan daarop zoodanige nadere of andere order 

 </ zullen vermogen te stellen , als UE. zullen meenen ten dienste van de 



(" :: ") Op eene andere plaats ia denzelfden brief ontwikkelen de Heeren XVII hunne re- 

 denen aldus: //sedert de Javanen katoen geplant en lijnwaden daarvan hebben begonnen te 

 // maken , heeft men den kleederenhandel , die een van de principaalste mijnen van de Compagnie 

 //is geweest, vrij zien declineren. Of nu tot de voorzegde slapheid mede geholpen heeft de 

 // lage valuatie van de gelden, waardoor deze, om de hooge estime, waarin zij bij de Javanen 

 //en andere Indiaansche natiën zijn, in plaats van kleederen en andere waren van daar weg- 

 // gevoerd w r orden , zoude wel kunnen wezen. Immers altijd schijnt de experiëntie zulks te 

 // leeren , hoewel wij het evenwel niet anders inzien kunnen , of de reden , die ons tot de reductie 

 //van de gelden gemoveerd heeft, blijft alsnog aan onze zijde militeren. "Want als mende 

 //goederen naar advenant der waarde van het geld stelt en het geld reducerende ook de 

 //waarde van het goed vermindert, zulks dat men, bij voorbeeld, voor tien realen van 50 

 //stuivers zoo veel waren kan koopen , als te voren voor tien realen van GO stuivers, zoo 

 //zijn er immers geene redenen, waarom, bij gedane reductie van liet geld, de goederen 

 // minder aftrek zullen hebben dan te voren , toen het geld hooger was." 



Het is vreemd, hoe dezelfde personen, welke in sommige opzigten toonen zulke juiste 

 oeconomische begrippen omtrent de beteekenis van geld gehad te hebben, weder in andei 

 opzigten zoo geheel verkeerde begrippen konden koesteren, waarvan wij spoedig op nieuw 

 doorslaande bewijzen zullen zien. 



