152 Bantam. 



Want, terwijl Linschoten, omstreeks 1590, haar zegt te zijn van ko- 

 per, verklaart Houtman in 1596, dat zij was »/ erger van allooi als lood." 



// Sprekende van de manier men aldaar koopt , verkoopt en han- 

 ii delt" zegt Linschoten in het 20ste capittel van zijn Itinerarium: //Zoo 

 ii is te weten , dat in de Sunda en is anders geen geld als een munte 

 // van koper , genaamd Caixa , van de grootte van een Hollandsche 

 // duit , doch wel de helft dunner , en heeft in 't midden een gat , 

 //om een snoer daar door te rijgen: want zijn gemeenlijk 200 of 

 // duizend aan malkanderen geregen , waarmede zij haar rekening we- 

 // ten te maken, als volgt: 200 caixas is een sata, en vijf satas doen 

 // duizend caixas, welk is zoo veel als een crusaat van Portugal, of 3 

 // Carolus guldens, Nederlandsche munt." 



Houtman zegt in zijn Journaal, den 11 Junij 1596, in Straat Sunda: 

 //de maats mangelden voor 12 realen van achten caxias , om altijd 

 // paijement te hebben. Dit is zeker munte, erger van allooi als 

 // lood , en worden bij 200 teffens bij malkanderen geregen , 't welk 

 //men dan noemt, una sata de caxas." Volgens hem gingen 116 caxas 

 op een reaal, maar deze waardebepaling verschilt onbegrijpelijk veel 

 van die van Linschoten, volgens wien 1000 stuks gingen op drie 

 Carolus guldens. 



Van de kasja's of pitjes uit den tijd van Linschoten en Houtman 

 zijn geene exemplaren tot ons gekomen en zullen er vermoedelijk wel 

 niet meer bestaan , daar zij om hunne broosheid zoolang geen weer- 

 stand hebben kunnen bieden aan de behandeling door menschen of 

 aan den tand des tijds. De eenige munt van die soort , welke wij ken- 

 nen, is van eenveel later tijdperk. Het zijn zeer dunne, tinnen stuk- 

 jes, afgebeeld onder no. 175, wegende ongeveer 1,2 Ned. wigtjes,van 

 2 Ned. duimen middellijn met een rond gat van een duim, waarom 

 het opschrift, aan de eene zijde: mfi £)u ^'iXi j*»* (Mohamad Ban- 

 tan, jaar 1149 (1736/37). De andere zijde is glad. De toen re- 

 gerende sulthan van Bantam was genaamd Aboe'1 alfatah Mohamad 

 Sjafa' Zin' oelarifin. De juiste waarde van die munt is slechts bij 





