226 Bijlagen. 



van de zoogenaamde stad Soerabaja, tot stand gebragt door den 

 Resident de Perez. 



De waterstand van genoemde rivier was niet genoegzaam om de 

 pletmolen voortdurend in werking te houden , en wel hoofdzakelijk 

 ten gevolge van het hooge achterwater , hetwelk door den vloed der 

 zee werd veroorzaakt , zoodat men in de oostmoeson slechts bij eb kon 

 doorwerken. 



Eene technische beschrijving van alle destijds bestaan hebbende 

 werktuigen is, zonder tot groote omslagtigheid te vervallen, niet wel 

 mogelijk. Wanneer men daaromtrent eenigzins op de hoogte wenscht 

 te zijn, behoeft men slechts de oudste encyclopedie' en wel die van 

 Herborn, uitgegeven in het jaar 1620, na te lezen, met dien ver- 

 stande echter, dat de practische uitvoering van veel minder gehalte 

 te Soerabaja is geweest dan daarin wordt beschreven. 



Beide etablissementen werden met ultimo 1826 tot 1833 geschorst. 



Bij de invoering van het kultuurstelsel op Java deed zich onmid- 

 delijk gebrek aan kopergeld gevoelen. 



Dat gebrek vermeerderde aanmerkelijk door het niet uitzenden uit 

 Nederland van zilveren specie en het successivelijk verdwijnen van het 

 weinige, nog aanwezige zilver-geld naar China, Singapoer en andere 

 plaatsen, waar bijna hoegenaamd geen ruilhandel bestaat. Ten ge- 

 volge van dien kon men voorzien, dat het kopergeld de standpen- 

 ning van Java zou worden, gelijk het zulks werkelijk geweest is tot 

 aan de uitgifte van recepissen en gouvernements-wissels op Nederland 

 door den Gouverneur Generaal Rochussen. 



Men voorzag toenmaals , dat de munt- etablissementen , vooral de piet- 

 molen , geene genoegzame capaciteit zouden bezitten om aan de toene- 

 mende behoefte aan koperen munt te kunnen voldoen, ten gevolge waar- 

 van men bedacht was een nieuwen pletmolen te Tawangsari, 10 a 12 

 palen opwaarts aan de rivier de Kalimas , op te rigten. 



De uitvoering der daartoe benoodigde gebouwen werd aan den inge- 

 nieur van den waterstaat van Thiel opgedragen, die zich daarvan ten 



