10 



Het koper en zilver wordt te Banjermar>sin : .i. 

 van elders aangevoerd. Te Nepara wonen vier 

 of vijf werklieden in koper. 



Tot het snijden der laden voor geweren, buksen 

 en pistolen, wovdt inlandsch hout, en bij voor- 

 keur het kaijoe-bawawg, gebezigd. De afgewerk- 



als 35: 200. (Bij deze vergelijking is de Ne J eriandsche gul- 

 den gelijk gesteld aan 120 iudische cents.) 



Zoude men nu niet mogen veronderstellen, dat het produe^ 

 der doessonsche mijnen, bij een deskundig en oeconomisch 

 toevoorzigt, veel verbeteren en beneden den prijs van het 

 Europisch ijzpr dalen kan? De prijsvei houding van het- 

 doessonsch tot het Europische staal, die zoo zeer in het voor- 

 deel van de eerste schijnt te spreken, bewijst niet*! ; want om 

 tot eene vergelijking te kunnen komen, zoude het doessonsch 

 staal, dat nog verre van deugdzaam is, eerst tot meerder vol- 

 komenheid moeten gebragt worden, als wanneer de prijs na- 

 tuurlijkerwijs ook stijgen zoude. 



Op Java, en hoofdzakelijk in de Vorstenlanden, wordt 

 ook van pamor gebruik gemaakt tot het damasseren van 

 krissen , lilewangs en pieken. 



De kapitein Hendriks heeft eenige monsters overgezon- 

 den van erts, zoo als deze in den natuurstaat voorkomt, zoo- 

 wel rivier als bergerts ; van ijzer, zoo als het uit den smelto- 

 ver» gekomen is, en ook gesmeed in staafjes ; van het zooge- 

 naamde doessonsche staal, en van de twee soorten van pa- 

 mor ; alle welke monsters door den Generaal Cocmus aan 

 de Directie van het Bataciasch-Ge nootschap zijn afgege- 

 ven. Het ware wel te*wenschea, dat een en ander door des- 

 kundigen chemisch onderzocht wierde ; want, zoo als wij in 

 den aide memoire de l' artillerie de Gassendi, blz. X. van 

 den table de mattere lezen, dat de fabrikanten van gegoten 

 staal Jackson te St. Etienne, het soort van Indisch ijzer 

 srevonden hebber, /waarschijnlijk hetzelfde als waarvan Ber- 



rehus 



