— 12 — 



Commissaris Tobias het hoogste plaatselijke gezag werd opgedragen, de voorloopige 

 overeenkomst met Matan. 



Bij het sluiten dezer overeenkomsten bleef het voorloopig. Aan een meer 

 duurzame grondvesting van ons gezag in de zuidelijke staten, als aan de beoogde 

 vestiging van militaire posten te Soekadana en Karimata, kon geene uitvoering 

 gegeven worden, eensdeels omdat daartoe geene toereikende middelen beschikbaar 

 waren ] ), anderdeels omdat geene voordeden van eenig belang de onkosten eener 

 militaire vestiging op de evengenoemde plaatsen zouden vergoeden, als alleen, dat 

 deze zoude strekken tot beteugeling van den zeeroof 2 ). 



Ten dezen aanzien werd dus de gezaghebber ter Westkust alleen aange- 

 moedigd om te doen, wat hem met de op Borneo voorhanden middelen mogelijk zou 

 zijn. Daartoe bleef Radja Akil met zijne prauwen op de kust van Borneo krui- 

 zen 3 ) en werd met Batiu Galang, het hoofd der Orang-Laoet van Karimata, verstand- 

 houding aangeknoopt, ten gevolge waarvan hij met zijne onderhoorigen het rooversle- 

 ven vaarwel zeide en een trouw dienaar van het Gouvernement werd. 



Maar dat weinige was niet toereikend om den zeeroof op deze kusten 

 krachtdadig te beletten en de voortdurende begunstiging daarvan door den Sultan 

 van Matan, in spijt der met het Nederlandsen gezag gesloten contracten, tegen 

 te gaan. 



Onder gunstiger omstandigheden dan in het tijdvak, toen „beperking van 

 invloed en uitgaven" op Borneo's Westkust het wachtwoord was, zoude Sultan 

 Mohammad Djamaloe'd-din voorzeker reeds lang de verdiende tuchtiging zijn toege- 

 bracht, doch hiervan moest voorhands worden afgezien, tot een hernieuwde en 

 stoute daad van zeerooverij, gepaard met eene ernstige beleediging der Nederland- 

 sche vlag, het Gouvernement tot eene krachtdadige tusschenkomst dwong. 



Een Nederlandsch schip n.1. was op Gouvernements grondgebied, de Kari- 

 mata eilanden, gestrand, doch, nadat het door het volk verlaten was, had de 

 bovengenoemde Batin Galang Setia Radja, die hier namens het Gouvernement het 

 gezag voerde, een gedeelte der lading en wapening weten te redden. De Sultan 

 van Matan eischte, dat hem de lading zou worden uitgeleverd, en toen het ge- 

 noemde opperhoofd zulks weigerde, overviel hij in de maand December 1827 het 

 eiland Groot-Karimata met 22 gewapende prauwen, doodde Batin Galang en zijnen 

 broeder Panglima Radja, die beiden de Nederlandsche ylag verdedigden, en voerde 

 hunne op pieken gestoken hoofden, benevens de verscheurde vlag, als zegeteekenen 

 naar zijne hoofdplaats, vverwaarts ook de geroofde goederen en wapenen gesleept 

 werden. 



1) G. B. dd. 23 September 1823. 



:i) Algemeen Rapport van den Commissaris Tobias dd. 30 üctober 1825. 



3) Reeds toen werd meermalen het plan geopperd Radja Akil te Soekadana of op Karimata te vestigen, 

 doch hieraan vooreerst geen gevolg gegeven. 



