— 16 — 



van Brussel te staan, maar alleen met het Gouvernement in vriendschap te willen 

 leven, waarop de Sultan bij de Indische Regeering op verbanning van den weêr- 

 spannigen Panembahan aandrong, met het verzoek dezen te vervangen door den 

 Pangeran Ratoe. zoon van Sultan Djamaloe'd-din, — eene benoeming, waartoe de 

 Sultan later zelf overging, zonder de machtiging van het Gouvernement af te wachten. 



Het was niet te miskennen, dat Panembahan Anom Kesoema Nagara zich 

 aan wederspannigheid tegenover den Sultan had schuldig gemaakt door het niet 

 opvolgen van diens bevelen. 



De Panembahan verantwoordde zich met de bewering, dat Radja Akil een 

 eedbreker was. Immers Radja Akil had eens, ter gelegenheid van vroegere 

 vijandelijkheden te Matan gevangen genomen, de vrijheid slechts herkregen na 

 een eed, dat hij en zijne nakomelingen tot in het zevende geslacht zich van 

 alle vijandelijkheden tegen Matan zouden onthouden. 



Dien eed had Radja Akil tijdens de expeditie onder Kapitein Dibbetz 

 gebroken en, schoon de Panembahan liever gehoorzaamd zou hebben aan den ge- 

 ringsten slaaf, van wege het Gouvernement gezonden, had hij den Resident niet 

 willen weersteven, hoeveel moeite het hem ook gekost had zich aan het gezag- 

 van Radja Akil te onderwerpen. Met dat al zoude hij er nog niet toe gekomen 

 zijn zich tegen den Sultan te verzetten, indien de Sultan de adat niet met voeten 

 getreden had en zich herhaalde knevelarijen had veroorloofd. 



Wanneer bij al deze troebelingen eene, zeer goed te begrijpen, gespannen 

 verhouding gevoegd wordt tusschen den hoogsten vertegenwoordiger van het Ne- 

 derlandsche gezag ter Westkust en den Sultan van Soekadana, die zich vermat 

 zulk een vermeten toon aan te slaan tegenover datzelfde Gouvernement, waaraan 

 hij alles te dankeu had, dan is het verklaarbaar, hoe weldra de tusschenkomst 

 der regeering dringend noodzakelijk werd. 



Den 3 ea September 1830 nam de Gouverneur-Generaal een besluit, houdende, 

 dat de Resident en de Sultan eerst mondeling gehoord zouden worden, ten einde 

 met kennis van zaken eene beslissing te kunnen nemen in de regeling der bestuurs- 

 aangelegenheden in het rijk van Soekadana en tevens te geraken tot het sluiten 

 van een contract met den Sultan. 



In den aanvang van 1831 hadden daarop te Batavia onderscheidene confe- 

 renties plaats met den Resident en den Sultan, in tegenwoordigheid van het lid 

 in den Raad van Indië, Goldman, welke — om kort te gaan — leidden tot het 

 politieke contract van 10 Maart 1831 met den Sultan van Nieuw-Brussel, hetwelk 

 bij besluit van den Gouverneur-Generaal van den 12 den Maart bekrachtigd werd. 



Behalve de bepalingen, die als naar gewoonte in dergelijke contracten 

 voorkomen (verbod tot het sluiten van contracten met Europeesche mogendheden 

 of inlandsche vorsten; tegengang van zeeroof en slavenhandel; bescherming van 

 handel ; bevordering van nijverheid, enz), zijn voor ons doel de volgende bepalingen 

 van belang. 



